{"id":990061,"date":"2026-07-27T19:21:01","date_gmt":"2026-07-27T19:21:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/2026\/07\/27\/bozodrzew-gruczolowaty-lycorma-delicatula-wroclaw\/"},"modified":"2026-07-27T19:21:01","modified_gmt":"2026-07-27T19:21:01","slug":"bozodrzew-gruczolowaty-lycorma-delicatula-wroclaw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/2026\/07\/27\/bozodrzew-gruczolowaty-lycorma-delicatula-wroclaw\/","title":{"rendered":"Bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty i Lycorma delicatula: czy Wroc\u0142aw powinien si\u0119 obawia\u0107?"},"content":{"rendered":"<article class=\"sn-article\" id=\"bozodrzew-lycorma-artykul\">\n<div class=\"sn-kicker\">Przyroda \u00b7 gatunki inwazyjne \u00b7 ochrona ro\u015blin<\/div>\n<div class=\"sn-meta\" aria-label=\"Metadane artyku\u0142u\">\n  <span>Stan wiedzy: 27 lipca 2026 r.<\/span>\n  <span>Czas czytania: ok. 15 min<\/span>\n  <span>\u0179r\u00f3d\u0142a: 16<\/span>\n<\/div>\n<p class=\"sn-lead\">Bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty jest jednym z najbardziej problematycznych inwazyjnych drzew w polskich miastach. <em>Lycorma delicatula<\/em> to azjatycki pluskwiak, kt\u00f3ry w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej sta\u0142 si\u0119 powa\u017cnym szkodnikiem winoro\u015bli i ch\u0119tnie \u017ceruje w\u0142a\u015bnie na bo\u017codrzewie. Po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch fakt\u00f3w brzmi alarmuj\u0105co, ale nie oznacza, \u017ce we Wroc\u0142awiu trwa albo nieuchronnie zacznie si\u0119 inwazja owada. Rzetelna ocena wymaga rozdzielenia trzech kwestii: biologii obu gatunk\u00f3w, dr\u00f3g zawleczenia szkodnika oraz rzeczywistego znaczenia miejskich stanowisk bo\u017codrzewu.<\/p>\n<div class=\"sn-key-answer\"><strong>Najwa\u017cniejszy wniosek:<\/strong> bo\u017codrzew mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 rozw\u00f3j <em>Lycorma delicatula<\/em> po zawleczeniu owada, ale nie jest warunkiem jego prze\u017cycia. Dla Wroc\u0142awia oznacza to potrzeb\u0119 kontroli IGO i monitoringu fitosanitarnego, a nie podstaw\u0119 do og\u0142aszania nadchodz\u0105cej inwazji.<\/div>\n<div class=\"sn-facts-grid\" aria-label=\"Najwa\u017cniejsze fakty\">\n  <div class=\"sn-fact\"><small>Status w UE<\/small><strong>Brak potwierdzonej populacji w \u015brodowisku<\/strong><\/div>\n  <div class=\"sn-fact\"><small>Rola bo\u017codrzewu<\/small><strong>Gospodarz preferowany, lecz nie konieczny<\/strong><\/div>\n  <div class=\"sn-fact\"><small>Najlepiej udokumentowane szkody<\/small><strong>Winoro\u015bl, zw\u0142aszcza przy du\u017cej liczebno\u015bci owada<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<aside class=\"sn-summary\" id=\"tldr\"><h2>W skr\u00f3cie<\/h2><ul>\n<li><em>Lycorma delicatula<\/em> nie ma potwierdzonej populacji w \u015brodowisku Unii Europejskiej. Jest jednak unijnym agrofagiem kwarantannowym, dlatego podlega monitoringowi i obowi\u0105zkowi zg\u0142aszania podejrze\u0144.<\/li>\n<li>Bo\u017codrzew jest preferowanym gospodarzem owada. Mo\u017ce przyspiesza\u0107 jego rozw\u00f3j i zwi\u0119ksza\u0107 rozr\u00f3d, ale owad potrafi uko\u0144czy\u0107 cykl \u017cyciowy bez dost\u0119pu do tego drzewa.<\/li>\n<li>Najlepiej udokumentowane szkody gospodarcze dotycz\u0105 winoro\u015bli. W przypadku jab\u0142oni, brzoskwi\u0144, czere\u015bni, chmielu i wielu drzew ozdobnych dowody na trwa\u0142e straty plonu s\u0105 znacznie s\u0142absze.<\/li>\n<li>Dalekie rozprzestrzenianie odbywa si\u0119 przede wszystkim z transportem. Z\u0142o\u017ca jaj mog\u0105 by\u0107 przewo\u017cone na pojazdach, kontenerach, paletach, kamieniu, maszynach i innych twardych powierzchniach.<\/li>\n<li>Mapa GDO\u015a pokazuje rekordy punktowe i powierzchniowe, nie liczb\u0119 pojedynczych drzew. Warstwa obejmuje dane z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w, a bez atrybut\u00f3w nie da si\u0119 oceni\u0107 aktualno\u015bci ka\u017cdego obiektu.<\/li>\n<li>Obecno\u015b\u0107 bo\u017codrzewu mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 lokaln\u0105 podatno\u015b\u0107 miasta po zawleczeniu owada, lecz nie pozwala obliczy\u0107 prawdopodobie\u0144stwa inwazji dla Wroc\u0142awia.<\/li>\n<li>Najrozs\u0105dniejsza polityka \u0142\u0105czy kontrol\u0119 bo\u017codrzewu, nasadzenia zast\u0119pcze, monitoring transportu i szybkie zg\u0142aszanie podejrzanych owad\u00f3w.<\/li>\n<\/ul><\/aside>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\" class=\"sn-toc\"><h2>Spis tre\u015bci<\/h2><ol>\n<li><a href=\"#dwa-gatunki-inwazyjne-dwa-rozne-problemy\">Bo\u017codrzew i Lycorma delicatula to dwa r\u00f3\u017cne zagro\u017cenia<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#czym-jest-bozodrzew-gruczolowaty\">Bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty: dlaczego jest gatunkiem inwazyjnym<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#czym-jest-lycorma-delicatula\">Lycorma delicatula: biologia i rozpoznawanie<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#bozodrzew-jest-gospodarzem-preferowanym-ale-nie-koniecznym\">Czy bo\u017codrzew u\u0142atwia rozw\u00f3j Lycorma delicatula?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#jak-lycorma-delicatula-dociera-na-nowe-obszary\">Jak Lycorma delicatula dociera na nowe tereny?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#jakie-szkody-powoduje-owad\">Jakie szkody powoduje Lycorma delicatula?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#czy-lycorma-delicatula-wystepuje-juz-w-europie-lub-polsce\">Czy Lycorma delicatula wyst\u0119puje ju\u017c w Europie lub Polsce?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#czy-wroclaw-moze-byc-miejscem-podwyzszonego-ryzyka\">Czy Wroc\u0142aw jest nara\u017cony na Lycorma delicatula?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#co-naprawde-pokazuje-mapa-gdos\">Co pokazuje mapa bo\u017codrzewu GDO\u015a we Wroc\u0142awiu?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#jakie-obowiazki-wynikaja-z-prawa-dotyczacego-bozodrzewu\">Bo\u017codrzew a prawo: jakie dzia\u0142ania s\u0105 wymagane?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#co-powinno-robic-miasto-i-mieszkancy\">Co mog\u0105 zrobi\u0107 miasto, w\u0142a\u015bciciele grunt\u00f3w i mieszka\u0144cy?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#najczestsze-twierdzenia-i-ich-ocena\">Najcz\u0119stsze pytania i mity o bo\u017codrzewie oraz Lycorma delicatula<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#faq\">FAQ<\/a><\/li><li><a href=\"#wniosek\">Wniosek: profilaktyka bez alarmizmu<\/a><\/li><li><a href=\"#zrodla\">Bibliografia i \u017ar\u00f3d\u0142a<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n<section id=\"dwa-gatunki-inwazyjne-dwa-rozne-problemy\"><h2>Bo\u017codrzew i Lycorma delicatula to dwa r\u00f3\u017cne zagro\u017cenia<\/h2>\n<p>Bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty (<em>Ailanthus altissima<\/em>) jest ro\u015blin\u0105 obecn\u0105 w Polsce od ponad dw\u00f3ch stuleci. Dzi\u015b ma status bardzo inwazyjnego gatunku obcego, szeroko rozprzestrzenionego w kraju. <em>Lycorma delicatula<\/em> jest natomiast owadem, kt\u00f3rego w \u015brodowisku Unii Europejskiej dot\u0105d nie stwierdzono. Jeden problem ju\u017c istnieje i wymaga zarz\u0105dzania, drugi pozostaje ryzykiem fitosanitarnym, na kt\u00f3re s\u0142u\u017cby powinny by\u0107 przygotowane. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-1\">[1]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-5\">[5]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-6\">[6]<\/a><\/p>\n<p>Nie nale\u017cy wi\u0119c uto\u017csamia\u0107 walki z bo\u017codrzewem z bezpo\u015brednim zwalczaniem <em>Lycorma delicatula<\/em>. Ograniczanie drzewa ma w\u0142asne uzasadnienie przyrodnicze i infrastrukturalne. Mo\u017ce te\u017c zmniejszy\u0107 liczb\u0119 szczeg\u00f3lnie korzystnych miejsc \u017cerowania dla owada, gdyby zosta\u0142 zawleczony. Nie zast\u0119puje jednak kontroli przesy\u0142ek, monitoringu i wczesnego wykrywania.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"czym-jest-bozodrzew-gruczolowaty\"><h2>Bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty: dlaczego jest gatunkiem inwazyjnym<\/h2>\n<p>Bo\u017codrzew pochodzi z Chin i p\u00f3\u0142nocnego Wietnamu. Do Europy sprowadzono go w XVIII wieku jako szybko rosn\u0105ce drzewo ozdobne. Dobrze znosi susz\u0119, wysok\u0105 temperatur\u0119, zasolenie, zanieczyszczenie powietrza i ubogie pod\u0142o\u017ca. Cechy cenione w zieleni miejskiej okaza\u0142y si\u0119 zarazem zestawem przystosowa\u0144 sprzyjaj\u0105cych ekspansji. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-1\">[1]<\/a><\/p>\n<p>GDO\u015a klasyfikuje gatunek jako bardzo inwazyjny i szeroko rozprzestrzeniony w Polsce. Najcz\u0119\u015bciej zasiedla tereny przekszta\u0142cone: przytorza, nieu\u017cytki, podw\u00f3rza, szczeliny przy budynkach, skarpy i pasy drogowe. Szczeg\u00f3lne znaczenie ma ryzyko przenikania z miast do dolin rzecznych i innych siedlisk o bardziej naturalnym charakterze. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-1\">[1]<\/a><\/p>\n<h3>Dlaczego bo\u017codrzew tak szybko si\u0119 rozprzestrzenia?<\/h3>\n<p>Dojrza\u0142e osobniki \u017ce\u0144skie wytwarzaj\u0105 liczne skrzydlaki przenoszone przez wiatr i wod\u0119. Drugim mechanizmem s\u0105 odrosty korzeniowe i p\u0119dowe. Uszkodzenie pnia albo proste \u015bci\u0119cie drzewa mo\u017ce pobudzi\u0107 system korzeniowy do wytworzenia wielu nowych p\u0119d\u00f3w. Z tego powodu dora\u017ana wycinka bez planu dalszej kontroli cz\u0119sto nie rozwi\u0105zuje problemu.<\/p>\n<p>Bo\u017codrzew silnie konkuruje o \u015bwiat\u0142o, wod\u0119 i sk\u0142adniki mineralne. Zwi\u0105zki obecne w jego tkankach mog\u0105 hamowa\u0107 kie\u0142kowanie i wzrost innych ro\u015blin. System korzeniowy potrafi r\u00f3wnie\u017c uszkadza\u0107 nawierzchnie, mury i elementy infrastruktury. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-1\">[1]<\/a><\/p>\n<h3>Czy bo\u017codrzew daje miastu jakie\u015b korzy\u015bci?<\/h3>\n<p>Tak. Du\u017cy okaz zapewnia cie\u0144, ogranicza nagrzewanie powierzchni, przechwytuje cz\u0119\u015b\u0107 wody opadowej i stanowi struktur\u0119 wykorzystywan\u0105 przez organizmy miejskie. Te korzy\u015bci s\u0105 realne, lecz nie znosz\u0105 statusu IGO. Dobra decyzja zarz\u0105dcza powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 zar\u00f3wno ryzyko dalszego rozsiewania, jak i skutki nag\u0142ego usuni\u0119cia dojrza\u0142ego drzewa.<\/p>\n<p>Najgorszy wariant to pozostawienie silnie owocuj\u0105cego drzewa bez kontroli albo jego nieprofesjonalne \u015bci\u0119cie bez monitorowania odrost\u00f3w. Lepszy model obejmuje priorytetyzacj\u0119 stanowisk, zabieg dopasowany do biologii gatunku oraz nasadzenie zast\u0119pcze, kt\u00f3re z czasem przejmie funkcj\u0119 zacienienia.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"czym-jest-lycorma-delicatula\"><h2>Lycorma delicatula: biologia i rozpoznawanie<\/h2>\n<p><em>Lycorma delicatula<\/em> to pluskwiak z rodziny Fulgoridae, rodzimy dla cz\u0119\u015bci Azji. W j\u0119zyku angielskim jest nazywany spotted lanternfly. Okre\u015blenie \u201eplam\u00f3wka azjatycka\u201d pojawia si\u0119 w polskim internecie, ale nie jest utrwalon\u0105 nazw\u0105 urz\u0119dow\u0105 ani powszechnie przyj\u0119t\u0105 nazw\u0105 entomologiczn\u0105. W artykule popularnonaukowym najlepiej u\u017cywa\u0107 nazwy \u0142aci\u0144skiej, ewentualnie opisowego okre\u015blenia \u201eazjatycki pluskwiak <em>Lycorma delicatula<\/em>\u201d. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-5\">[5]<\/a><\/p>\n<p>Gatunek zosta\u0142 zawleczony mi\u0119dzy innymi do Korei Po\u0142udniowej, Japonii i Stan\u00f3w Zjednoczonych. W USA wykryto go w Pensylwanii w 2014 roku. Do 2025 roku pewien stopie\u0144 zasiedlenia odnotowano w 19 stanach i Dystrykcie Kolumbii. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-10\">[10]<\/a><\/p>\n<p>Owad ma jedno pokolenie rocznie. Zimuje w postaci z\u0142\u00f3\u017c jaj. M\u0142ode nimfy s\u0105 czarne z bia\u0142ymi kropkami, a p\u00f3\u017aniejsze stadium ma tak\u017ce czerwone pola. Doros\u0142y owad ma szarobe\u017cowe przednie skrzyd\u0142a z czarnymi plamkami; po ich roz\u0142o\u017ceniu wida\u0107 intensywnie czerwone fragmenty skrzyde\u0142 tylnych. Z\u0142o\u017ca jaj wygl\u0105daj\u0105 jak pod\u0142u\u017cna warstwa zaschni\u0119tego, szarobe\u017cowego b\u0142ota. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-5\">[5]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-10\">[10]<\/a><\/p>\n<aside class=\"sn-callout\"><h3>Jak rozpozna\u0107 podejrzane z\u0142o\u017ce jaj?<\/h3><p>Najcz\u0119\u015bciej ma oko\u0142o kilku centymetr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci i sk\u0142ada si\u0119 z rz\u0119d\u00f3w drobnych jaj przykrytych woskow\u0105, szarobe\u017cow\u0105 warstw\u0105. Mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 nie tylko na korze, lecz tak\u017ce na kamieniu, metalu, drewnie, paletach, maszynach, kontenerach, przyczepach i pojazdach. W\u0142a\u015bnie ta zdolno\u015b\u0107 sk\u0142adania jaj na przedmiotach czyni z gatunku skutecznego \u201epasa\u017cera na gap\u0119\u201d. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-10\">[10]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-13\">[13]<\/a><\/p><\/aside>\n<\/section>\n<section id=\"bozodrzew-jest-gospodarzem-preferowanym-ale-nie-koniecznym\"><h2>Czy bo\u017codrzew u\u0142atwia rozw\u00f3j Lycorma delicatula?<\/h2>\n<p>Zwi\u0105zek obu gatunk\u00f3w jest mocny, lecz cz\u0119sto przedstawia si\u0119 go zbyt prosto. <em>Lycorma delicatula<\/em> \u017ceruje na wielu ro\u015blinach, a preferencje zmieniaj\u0105 si\u0119 wraz z rozwojem. M\u0142ode nimfy korzystaj\u0105 z szerokiego zestawu ro\u015blin zielnych i zdrewnia\u0142ych. Starsze stadia i osobniki doros\u0142e cz\u0119\u015bciej gromadz\u0105 si\u0119 na wybranych drzewach, w tym na bo\u017codrzewie, klonach, wierzbach, orzechach oraz na winoro\u015bli. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-9\">[9]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-10\">[10]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-12\">[12]<\/a><\/p>\n<p>Eksperyment Uyi i wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w wykaza\u0142, \u017ce owad mo\u017ce uko\u0144czy\u0107 rozw\u00f3j i z\u0142o\u017cy\u0107 jaja bez dost\u0119pu do bo\u017codrzewu. W wariancie z <em>Ailanthus altissima<\/em> rozwija\u0142 si\u0119 jednak szybciej, prze\u017cywalno\u015b\u0107 by\u0142a nieco wy\u017csza, a samice z\u0142o\u017cy\u0142y znacznie wi\u0119cej z\u0142\u00f3\u017c jaj. Bo\u017codrzew poprawia wi\u0119c warunki rozwoju populacji, ale nie jest warunkiem jej zadomowienia. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-8\">[8]<\/a><\/p>\n<p>W praktyce usuni\u0119cie bo\u017codrzewu mo\u017ce zmniejszy\u0107 atrakcyjno\u015b\u0107 konkretnego miejsca i ograniczy\u0107 jeden z najlepszych zasob\u00f3w pokarmowych. Nie daje jednak gwarancji, \u017ce owad zniknie albo nie zadomowi si\u0119, poniewa\u017c w Europie wyst\u0119puje wiele innych zgodnych ro\u015blin \u017cywicielskich. Model opublikowany w 2025 roku wskazuje, \u017ce ani klimat, ani dost\u0119pno\u015b\u0107 gospodarzy nie tworz\u0105 wyra\u017anej bariery dla ustanowienia populacji w du\u017cej cz\u0119\u015bci Europy. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-9\">[9]<\/a><\/p>\n<\/section>\n<section id=\"jak-lycorma-delicatula-dociera-na-nowe-obszary\"><h2>Jak Lycorma delicatula dociera na nowe tereny?<\/h2>\n<p>Doros\u0142e osobniki potrafi\u0105 lata\u0107 i dobrze skacz\u0105, lecz naturalne przemieszczanie nie t\u0142umaczy nag\u0142ych pojaw\u00f3w oddalonych o setki kilometr\u00f3w. Najwa\u017cniejsz\u0105 drog\u0105 dalekiego transportu jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Samice sk\u0142adaj\u0105 jaja na niemal ka\u017cdej twardej powierzchni, a z\u0142o\u017ca mog\u0105 przejecha\u0107 na ci\u0119\u017car\u00f3wce, wagonie, kontenerze, maszynie budowlanej, materiale kamiennym, palecie lub meblach ogrodowych. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-10\">[10]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-13\">[13]<\/a><\/p>\n<p>Dlatego okre\u015blenie bo\u017codrzewu jako \u201eautostrady\u201d szkodnika jest myl\u0105ce. Drzewa mog\u0105 tworzy\u0107 lokalne punkty wysokiej liczebno\u015bci, ale w\u0142a\u015bciw\u0105 autostrad\u0105 mi\u0119dzy regionami jest sie\u0107 transportowa. Skuteczna prewencja musi obejmowa\u0107 kontrol\u0119 przesy\u0142ek i przedmiot\u00f3w pochodz\u0105cych z teren\u00f3w zasiedlonych, edukacj\u0119 bran\u017cy logistycznej oraz szybkie reagowanie na pojedyncze znaleziska.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"jakie-szkody-powoduje-owad\"><h2>Jakie szkody powoduje Lycorma delicatula?<\/h2>\n<p><em>Lycorma delicatula<\/em> nak\u0142uwa tkanki przewodz\u0105ce i pobiera sok z \u0142yka. Przy wysokiej liczebno\u015bci mo\u017ce os\u0142abia\u0107 ro\u015bliny, zmniejsza\u0107 zapasy w\u0119glowodan\u00f3w i odporno\u015b\u0107 na inne stresy. Wydalana rosa miodowa pokrywa li\u015bcie i powierzchnie pod ro\u015blin\u0105. Rozwijaj\u0105 si\u0119 na niej grzyby czernid\u0142owe, kt\u00f3re ograniczaj\u0105 fotosyntez\u0119 i powoduj\u0105 uci\u0105\u017cliwe zabrudzenia. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-10\">[10]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-12\">[12]<\/a><\/p>\n<p>Najwi\u0119ksze i najlepiej potwierdzone straty gospodarcze dotycz\u0105 winoro\u015bli. Silne, powtarzaj\u0105ce si\u0119 infestacje mog\u0105 obni\u017ca\u0107 zawarto\u015b\u0107 cukru w owocach, zmniejsza\u0107 plon w kolejnym sezonie, redukowa\u0107 zimotrwa\u0142o\u015b\u0107 i prowadzi\u0107 do zamierania krzew\u00f3w. Skala szk\u00f3d zale\u017cy od liczebno\u015bci owad\u00f3w, czasu \u017cerowania, odmiany, kondycji ro\u015blin i warunk\u00f3w zimowych. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-12\">[12]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-13\">[13]<\/a><\/p>\n<p>W przypadku jab\u0142oni, brzoskwi\u0144, czere\u015bni, chmielu i wi\u0119kszo\u015bci dojrza\u0142ych drzew dane s\u0105 bardziej uspokajaj\u0105ce. Owad mo\u017ce na nich \u017cerowa\u0107 i powodowa\u0107 miejscowe os\u0142abienie, lecz aktualne materia\u0142y Penn State i Cornell podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nie obserwuje si\u0119 na nich szk\u00f3d por\u00f3wnywalnych z winnicami. Zdrowe, dojrza\u0142e drzewa ozdobne zwykle nie zamieraj\u0105 wy\u0142\u0105cznie wskutek \u017cerowania tego gatunku. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-11\">[11]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-12\">[12]<\/a><\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\"><table class=\"sn-table\"><thead><tr>\n<th scope=\"col\">Grupa ro\u015blin<\/th>\n<th scope=\"col\">Co jest dobrze udokumentowane<\/th>\n<th scope=\"col\">Ocena ryzyka<\/th>\n<\/tr><\/thead><tbody>\n<tr><td>Winoro\u015bl<\/td><td>Du\u017ce skupiska owad\u00f3w, os\u0142abienie krzew\u00f3w, spadki plonu i jako\u015bci, ryzyko zamierania przy ci\u0119\u017ckich infestacjach.<\/td><td>Najwy\u017csze i najlepiej potwierdzone ryzyko gospodarcze.<\/td><\/tr>\n<tr><td>Bo\u017codrzew<\/td><td>Gospodarz preferowany, wspiera rozw\u00f3j i rozr\u00f3d, mo\u017ce gromadzi\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 osobnik\u00f3w.<\/td><td>Wa\u017cny dla lokalnej dynamiki populacji, ale nie niezb\u0119dny.<\/td><\/tr>\n<tr><td>Jab\u0142onie, brzoskwinie, czere\u015bnie<\/td><td>\u017berowanie i obecno\u015b\u0107 owad\u00f3w s\u0105 mo\u017cliwe; trwa\u0142e, powszechne straty plonu nie s\u0105 dobrze udokumentowane.<\/td><td>Monitoring uzasadniony, alarmistyczne uog\u00f3lnienia nie.<\/td><\/tr>\n<tr><td>Drzewa ozdobne i le\u015bne<\/td><td>Rosa miodowa, czernid\u0142a, zamieranie cz\u0119\u015bci p\u0119d\u00f3w i spadek kondycji u preferowanych gospodarzy.<\/td><td>Najcz\u0119\u015bciej problem jako\u015bciowy i uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107, rzadziej \u015bmier\u0107 zdrowego drzewa.<\/td><\/tr>\n<tr><td>Ro\u015bliny zielne<\/td><td>M\u0142ode stadia mog\u0105 \u017cerowa\u0107 kr\u00f3tko na wielu gatunkach.<\/td><td>Sama obecno\u015b\u0107 na li\u015bcie gospodarzy nie oznacza istotnych strat gospodarczych.<\/td><\/tr>\n<\/tbody><\/table><\/div>\n<\/section>\n<section id=\"czy-lycorma-delicatula-wystepuje-juz-w-europie-lub-polsce\"><h2>Czy Lycorma delicatula wyst\u0119puje ju\u017c w Europie lub Polsce?<\/h2>\n<p>Wed\u0142ug bazy EPPO, zaktualizowanej 28 listopada 2025 roku, nie ma potwierdzonej populacji <em>Lycorma delicatula<\/em> w \u015brodowisku Unii Europejskiej. PIORiN umieszcza ten gatunek w\u015br\u00f3d agrofag\u00f3w kwarantannowych, kt\u00f3rych wyst\u0119powania na terytorium Unii nie stwierdzono. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-5\">[5]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-6\">[6]<\/a><\/p>\n<p>Brak potwierdzonej populacji nie oznacza braku ryzyka. Gatunek figuruje na li\u015bcie A1 EPPO i jest agrofagiem kwarantannowym Unii w za\u0142\u0105czniku II cz\u0119\u015b\u0107 A rozporz\u0105dzenia wykonawczego (UE) 2019\/2072. Podejrzenie jego obecno\u015bci wymaga zg\u0142oszenia s\u0142u\u017cbom ochrony ro\u015blin. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-7\">[7]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-15\">[15]<\/a><\/p>\n<p>Nie ma podstaw, aby m\u00f3wi\u0107 o trwaj\u0105cej inwazji we Wroc\u0142awiu albo w Polsce. Istniej\u0105 natomiast podstawy do prewencji, szkolenia os\u00f3b pracuj\u0105cych z transportem i ro\u015blinami oraz utrzymywania gotowo\u015bci diagnostycznej.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"czy-wroclaw-moze-byc-miejscem-podwyzszonego-ryzyka\"><h2>Czy Wroc\u0142aw jest nara\u017cony na Lycorma delicatula?<\/h2>\n<p>Biologia gatunku nie wyklucza takiego scenariusza. Miasto zawiera znane stanowiska bo\u017codrzewu i wiele innych potencjalnych ro\u015blin \u017cywicielskich. Europejskie modele wskazuj\u0105, \u017ce klimat i dost\u0119pno\u015b\u0107 gospodarzy nie stanowi\u0105 oczywistej bariery dla ustanowienia populacji owada w du\u017cej cz\u0119\u015bci kontynentu. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-1\">[1]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-9\">[9]<\/a><\/p>\n<p>Nie da si\u0119 jednak z tych danych wyliczy\u0107 prawdopodobie\u0144stwa inwazji dla konkretnego miasta. Do tego potrzebne by\u0142yby co najmniej dane o nat\u0119\u017ceniu i kierunkach transportu z obszar\u00f3w zasiedlonych, mikroklimacie, rozmieszczeniu gospodarzy, prze\u017cywalno\u015bci jaj podczas lokalnych zim oraz skuteczno\u015bci monitoringu. \u017baden z cytowanych modeli nie daje wiarygodnej liczby typu \u201eryzyko dla Wroc\u0142awia wynosi X procent\u201d.<\/p>\n<p>Z dost\u0119pnych danych wynika tylko tyle: je\u015bli owad zosta\u0142by zawleczony, liczne i dojrza\u0142e bo\u017codrzewy mog\u0142yby zwi\u0119kszy\u0107 jego lokaln\u0105 sprawno\u015b\u0107 i u\u0142atwi\u0107 wykrywalne skupianie si\u0119 osobnik\u00f3w. Nie s\u0105 jednak warunkiem inwazji, a samo ich rozmieszczenie nie m\u00f3wi, czy i kiedy do zawleczenia dojdzie.<\/p>\n<aside class=\"sn-callout\"><h3>\u0141a\u0144cuch ryzyka dla miasta<\/h3><p>Aby powsta\u0142a trwa\u0142a populacja, musi doj\u015b\u0107 kolejno do zawleczenia \u017cywego stadium, przetrwania zimy, znalezienia odpowiednich gospodarzy, uko\u0144czenia rozwoju i skutecznego rozrodu. Bo\u017codrzew wp\u0142ywa g\u0142\u00f3wnie na \u015brodkowe i p\u00f3\u017ane ogniwa tego \u0142a\u0144cucha. Nie odpowiada za pierwszy krok, czyli przywiezienie owada.<\/p><\/aside>\n<\/section>\n<section id=\"co-naprawde-pokazuje-mapa-gdos\"><h2>Co pokazuje mapa bo\u017codrzewu GDO\u015a we Wroc\u0142awiu?<\/h2>\n<p>Na do\u0142\u0105czonym zrzucie Geoserwisu aktywna jest warstwa bo\u017codrzewu gruczo\u0142owatego. Czerwone punkty i poligony odnosz\u0105 si\u0119 wi\u0119c do rekord\u00f3w tego gatunku. Nie nale\u017cy jednak liczy\u0107 ich jak pojedynczych drzew. Punkt mo\u017ce oznacza\u0107 stanowisko albo obserwacj\u0119, a poligon powierzchni\u0119 zaj\u0119t\u0105 przez skupisko osobnik\u00f3w lub odrost\u00f3w.<\/p>\n<p>GDO\u015a informuje, \u017ce podstawowe us\u0142ugi WMS i WFS dotycz\u0105ce 118 analizowanych gatunk\u00f3w powsta\u0142y z danych zbieranych w latach 2017\u20132018. Obecny system przyjmuje tak\u017ce p\u00f3\u017aniejsze, zweryfikowane zg\u0142oszenia wprowadzane do Centralnego Rejestru Danych o IGO, kt\u00f3re s\u0105 widoczne w Geoserwisie. Zrzut ekranu mo\u017ce wi\u0119c zawiera\u0107 obiekty o r\u00f3\u017cnym wieku i pochodzeniu. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-3\">[3]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Bez otwarcia danych atrybutowych nie wiadomo, kiedy wykonano obserwacj\u0119, ile osobnik\u00f3w obejmuje rekord, czy stanowisko nadal istnieje ani kto je potwierdzi\u0142. Mapa jest narz\u0119dziem do lokalizowania znanych danych, nie kompletnym spisem miejskiego drzewostanu.<\/p>\n<aside class=\"sn-callout\"><h3>Poprawny podpis pod map\u0105<\/h3><p>Zarejestrowane punktowe i powierzchniowe dane o wyst\u0119powaniu bo\u017codrzewu gruczo\u0142owatego we Wroc\u0142awiu. Symbole nie odpowiadaj\u0105 bezpo\u015brednio liczbie drzew, a warstwa nie musi obejmowa\u0107 wszystkich aktualnych stanowisk. \u0179r\u00f3d\u0142o warstwy: GDO\u015a; podk\u0142ad: OpenStreetMap.<\/p><\/aside>\n<figure class=\"sn-figure size-full wp-block-image\"><img alt=\"Mapa GDO\u015a z aktywn\u0105 warstw\u0105 bo\u017codrzewu gruczo\u0142owatego we Wroc\u0142awiu. Czerwone punkty i poligony s\u0105 rekordami przestrzennymi, a nie licznikiem drzew.\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/mapa-gdos-bozodrzew-wroclaw.jpg\"\/><figcaption>Warstwa bo\u017codrzewu gruczo\u0142owatego w Geoserwisie GDO\u015a. Symbole przedstawiaj\u0105 dane punktowe i powierzchniowe, nie liczb\u0119 pojedynczych drzew. Podk\u0142ad: OpenStreetMap.<\/figcaption><\/figure>\n<\/section>\n<section id=\"jakie-obowiazki-wynikaja-z-prawa-dotyczacego-bozodrzewu\"><h2>Bo\u017codrzew a prawo: jakie dzia\u0142ania s\u0105 wymagane?<\/h2>\n<p>Bo\u017codrzew znajduje si\u0119 w unijnym wykazie inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych stwarzaj\u0105cych zagro\u017cenie dla Unii. W Polsce jest zaliczany do gatunk\u00f3w rozprzestrzenionych na szerok\u0105 skal\u0119. Wobec takich IGO prowadzi si\u0119 dzia\u0142ania zaradcze, kt\u00f3re mog\u0105 polega\u0107 na eliminacji, kontroli populacji albo izolacji. Dob\u00f3r dzia\u0142ania zale\u017cy od warunk\u00f3w stanowiska, skali populacji, mo\u017cliwych szk\u00f3d dla gatunk\u00f3w niedocelowych i wykonalno\u015bci zabiegu. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-2\">[2]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-14\">[14]<\/a><\/p>\n<p>Nie istnieje jedna regu\u0142a nakazuj\u0105ca natychmiastowe \u015bci\u0119cie ka\u017cdego bo\u017codrzewu. Jednocze\u015bnie pozostawienie populacji bez \u017cadnego dzia\u0142ania nie jest rozs\u0105dnym standardem, zw\u0142aszcza gdy chodzi o osobniki owocuj\u0105ce, skupiska przy ciekach wodnych albo stanowiska szybko rozrastaj\u0105ce si\u0119 na tereny s\u0105siednie.<\/p>\n<p>Bo\u017codrzew jest wymieniony w\u015br\u00f3d drzew, kt\u00f3rych usuni\u0119cie co do zasady nie wymaga zezwolenia na wycink\u0119. Nie oznacza to prawa do dzia\u0142ania na cudzej nieruchomo\u015bci ani wy\u0142\u0105czenia pozosta\u0142ych przepis\u00f3w, na przyk\u0142ad dotycz\u0105cych obszar\u00f3w chronionych, zabytk\u00f3w, bezpiecze\u0144stwa prac, ochrony ptak\u00f3w lub \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-16\">[16]<\/a><\/p>\n<h3>Dlaczego samo \u015bci\u0119cie mo\u017ce pogorszy\u0107 sytuacj\u0119?<\/h3>\n<p>Silny system korzeniowy reaguje na uszkodzenie tworzeniem nowych p\u0119d\u00f3w. Pojedynczy pie\u0144 mo\u017ce zosta\u0107 zast\u0105piony k\u0119p\u0105 odrost\u00f3w, kt\u00f3re trzeba usuwa\u0107 przez kolejne sezony. Metoda powinna by\u0107 dobrana przez podmiot odpowiedzialny i uwzgl\u0119dnia\u0107 rozmiar drzewa, miejsce, ryzyko uszkodze\u0144 oraz zgodno\u015b\u0107 z przepisami dotycz\u0105cymi stosowania preparat\u00f3w.<\/p>\n<p>W przypadku du\u017cych drzew miejskich dzia\u0142anie powinno obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c zabezpieczenie terenu, ocen\u0119 kolizji z infrastruktur\u0105 i plan nasadzenia zast\u0119pczego. Kontrola IGO nie powinna prowadzi\u0107 do trwa\u0142ej utraty cienia bez pr\u00f3by jego odtworzenia.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"co-powinno-robic-miasto-i-mieszkancy\"><h2>Co mog\u0105 zrobi\u0107 miasto, w\u0142a\u015bciciele grunt\u00f3w i mieszka\u0144cy?<\/h2>\n<ul>\n<li>Aktualizowa\u0107 inwentaryzacj\u0119. Oddziela\u0107 pojedyncze stare drzewa od rozleg\u0142ych skupisk, odrost\u00f3w i osobnik\u00f3w intensywnie owocuj\u0105cych.<\/li>\n<li>Ustala\u0107 priorytety. Najpierw kontrolowa\u0107 stanowiska przy dolinach rzecznych, torach, terenach poprzemys\u0142owych i innych korytarzach rozprzestrzeniania bo\u017codrzewu.<\/li>\n<li>Stosowa\u0107 metody zgodne z biologi\u0105 gatunku. Ka\u017cdy zabieg powinien obejmowa\u0107 kontrol\u0119 odrost\u00f3w i siewek w kolejnych sezonach.<\/li>\n<li>Planowa\u0107 nasadzenia zast\u0119pcze. W miejscach, gdzie dojrza\u0142y bo\u017codrzew pe\u0142ni wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 termiczn\u0105, nast\u0119pca powinien zosta\u0107 posadzony odpowiednio wcze\u015bnie lub r\u00f3wnolegle z usuwaniem.<\/li>\n<li>Prowadzi\u0107 monitoring fitosanitarny. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 kierowa\u0107 na terminale, place prze\u0142adunkowe, sk\u0142ady kamienia i materia\u0142\u00f3w, bocznice, parkingi ci\u0119\u017car\u00f3wek oraz otoczenie preferowanych gospodarzy.<\/li>\n<li>Szkoli\u0107 osoby pracuj\u0105ce z transportem i zieleni\u0105. Naj\u0142atwiej przeoczy\u0107 z\u0142o\u017ca jaj, poniewa\u017c przypominaj\u0105 zabrudzenie albo zaschni\u0119t\u0105 zapraw\u0119.<\/li>\n<li>Rozdzieli\u0107 dwa kana\u0142y zg\u0142aszania. Nowe stanowisko bo\u017codrzewu zg\u0142asza si\u0119 gminie, a podejrzenie <em>Lycorma delicatula<\/em> w\u0142a\u015bciwej jednostce PIORiN. <a class=\"source-ref\" href=\"#ref-4\">[4]<\/a><a class=\"source-ref\" href=\"#ref-5\">[5]<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<section id=\"najczestsze-twierdzenia-i-ich-ocena\"><h2>Najcz\u0119stsze pytania i mity o bo\u017codrzewie oraz Lycorma delicatula<\/h2>\n<div class=\"wp-table-scroll\"><table class=\"sn-table\"><thead><tr>\n<th scope=\"col\">Cz\u0119ste twierdzenie<\/th>\n<th scope=\"col\">Co wynika z dowod\u00f3w<\/th>\n<\/tr><\/thead><tbody>\n<tr><td>\u201e<em>Lycorma delicatula<\/em> ju\u017c wyst\u0119puje w Polsce lub UE.\u201d<\/td><td>Nie ma potwierdzonej populacji w \u015brodowisku UE wed\u0142ug EPPO i PIORiN. Gatunek jest jednak obj\u0119ty kwarantann\u0105.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201eBez bo\u017codrzewu owad nie potrafi si\u0119 rozmna\u017ca\u0107.\u201d<\/td><td>Potrafi uko\u0144czy\u0107 rozw\u00f3j i z\u0142o\u017cy\u0107 jaja bez bo\u017codrzewu, ale jego sprawno\u015b\u0107 biologiczna spada.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201eUsuni\u0119cie bo\u017codrzewu zatrzyma przysz\u0142\u0105 inwazj\u0119.\u201d<\/td><td>Mo\u017ce ograniczy\u0107 jeden z najlepszych gospodarzy, lecz nie eliminuje innych ro\u015blin \u017cywicielskich ani transportu jaj.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201eKa\u017cda czerwona kropka na mapie oznacza jedno drzewo.\u201d<\/td><td>Nie. Punkt oznacza rekord przestrzenny, a poligon powierzchni\u0119. Bez atrybut\u00f3w nie znamy liczby osobnik\u00f3w.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201eBo\u017codrzew jest nieszkodliwy, bo daje cie\u0144.\u201d<\/td><td>Cie\u0144 jest realn\u0105 korzy\u015bci\u0105, ale gatunek nadal rozprzestrzenia si\u0119, wypiera ro\u015blinno\u015b\u0107 i mo\u017ce niszczy\u0107 infrastruktur\u0119.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201eOwad w takim samym stopniu niszczy winoro\u015bl, jab\u0142onie i czere\u015bnie.\u201d<\/td><td>Najmocniejsze dane dotycz\u0105 winoro\u015bli. Dla sad\u00f3w dowody na trwa\u0142e i powszechne straty s\u0105 znacznie s\u0142absze.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201ePrawo ka\u017ce natychmiast wyci\u0105\u0107 ka\u017cdy bo\u017codrzew.\u201d<\/td><td>Prawo wymaga dzia\u0142a\u0144 zaradczych, lecz ich form\u0105 mo\u017ce by\u0107 eliminacja, kontrola albo izolacja, zale\u017cnie od stanowiska.<\/td><\/tr>\n<tr><td>\u201eSkoro owada nie ma w UE, monitoring jest zb\u0119dny.\u201d<\/td><td>Przeciwnie. Najwi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na eradykacj\u0119 daje wykrycie pierwszego, ma\u0142ego ogniska przed szerokim rozprzestrzenieniem.<\/td><\/tr>\n<\/tbody><\/table><\/div>\n<\/section>\n<section id=\"faq\"><h2>FAQ: bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty i Lycorma delicatula<\/h2><p class=\"sn-section-intro\">Odpowiedzi na pytania, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 przy ocenie ryzyka zwi\u0105zanego z bo\u017codrzewem i tym owadem.<\/p><div id=\"rank-math-faq\" class=\"rank-math-block\">\n<div class=\"rank-math-list \">\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-1\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy Lycorma delicatula ma polsk\u0105 nazw\u0119?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nie ma obecnie utrwalonej, oficjalnej polskiej nazwy gatunkowej. W polskich \u017ar\u00f3d\u0142ach urz\u0119dowych stosuje si\u0119 nazw\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105. Mo\u017cna u\u017cywa\u0107 opisowego okre\u015blenia \u201eazjatycki pluskwiak <em>Lycorma delicatula<\/em>\u201d, ale \u201eplam\u00f3wka azjatycka\u201d nie powinna by\u0107 przedstawiana jako nazwa oficjalna.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-2\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy Lycorma delicatula wyst\u0119puje ju\u017c w Polsce?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nie. Wed\u0142ug aktualnych danych PIORiN i EPPO nie stwierdzono trwa\u0142ej populacji gatunku w Polsce ani w \u015brodowisku Unii Europejskiej.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-3\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy bo\u017codrzew jest niezb\u0119dny do rozwoju tego owada?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nie. Jest gospodarzem preferowanym i poprawia tempo rozwoju oraz rozr\u00f3d, lecz owad mo\u017ce uko\u0144czy\u0107 cykl \u017cyciowy na innych ro\u015blinach.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-4\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy du\u017ca liczba bo\u017codrzew\u00f3w zwi\u0119ksza ryzyko inwazji?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 lokaln\u0105 szans\u0119 prze\u017cycia i rozrodu po zawleczeniu owada. Nie zwi\u0119ksza jednak automatycznie prawdopodobie\u0144stwa samego zawleczenia, kt\u00f3re zale\u017cy przede wszystkim od transportu.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-5\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy Lycorma delicatula niszczy sady jab\u0142oniowe?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Mo\u017ce \u017cerowa\u0107 na jab\u0142oniach, ale aktualne dane nie pokazuj\u0105 szk\u00f3d por\u00f3wnywalnych z ci\u0119\u017ckimi infestacjami winoro\u015bli. Najwi\u0119ksze zagro\u017cenie gospodarcze dotyczy winnic.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-6\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy mapa GDO\u015a pokazuje wszystkie bo\u017codrzewy we Wroc\u0142awiu?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nie. Pokazuje zarejestrowane rekordy przestrzenne. Cz\u0119\u015b\u0107 danych pochodzi z inwentaryzacji z lat 2017\u20132018, a system mo\u017ce zawiera\u0107 r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017aniejsze zg\u0142oszenia. Mapa nie jest licznikiem drzew ani pe\u0142n\u0105 aktualn\u0105 inwentaryzacj\u0105.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-7\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy ka\u017cdy punkt na mapie oznacza jedno drzewo?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nie. Punkt mo\u017ce oznacza\u0107 stanowisko lub obserwacj\u0119, a poligon powierzchni\u0119 zaj\u0119t\u0105 przez wiele p\u0119d\u00f3w i osobnik\u00f3w. Liczb\u0119 okaz\u00f3w mo\u017cna oceni\u0107 dopiero po sprawdzeniu atrybut\u00f3w i weryfikacji terenowej.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-8\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Czy bo\u017codrzew trzeba zawsze natychmiast wyci\u0105\u0107?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nie. Wymagane s\u0105 dzia\u0142ania zaradcze dopasowane do miejsca i skali problemu. Sama wycinka mo\u017ce pobudzi\u0107 odrosty, dlatego potrzebny jest plan zabiegu i kontroli w kolejnych sezonach.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-9\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Gdzie zg\u0142osi\u0107 nowe stanowisko bo\u017codrzewu?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Nowe stanowisko inwazyjnego gatunku obcego stwarzaj\u0105cego zagro\u017cenie dla Unii lub Polski zg\u0142asza si\u0119 w\u0142a\u015bciwej gminie. Zg\u0142oszenie powinno zawiera\u0107 lokalizacj\u0119, dat\u0119, nazw\u0119 gatunku, szacunkow\u0105 liczb\u0119 lub powierzchni\u0119 oraz zdj\u0119cie, je\u015bli zosta\u0142o wykonane.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-bozodrzew-10\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \">Gdzie zg\u0142osi\u0107 podejrzenie Lycorma delicatula?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>Podejrzenie agrofaga kwarantannowego nale\u017cy niezw\u0142ocznie zg\u0142osi\u0107 w\u0142a\u015bciwej jednostce Pa\u0144stwowej Inspekcji Ochrony Ro\u015blin i Nasiennictwa. Najlepiej wykona\u0107 zdj\u0119cia i zapisa\u0107 dok\u0142adn\u0105 lokalizacj\u0119, ale nie przewozi\u0107 okazu ani przedmiotu ze z\u0142o\u017cem jaj bez instrukcji Inspekcji.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/section>\n<section id=\"wniosek\"><h2>Wniosek: profilaktyka bez alarmizmu<\/h2>\n<p>Bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty jest samodzielnym problemem przyrodniczym i infrastrukturalnym, dlatego jego kontrola nie wymaga oczekiwania na nowego szkodnika. <em>Lycorma delicatula<\/em> pozostaje natomiast ryzykiem fitosanitarnym. Obecnie nie ma potwierdzonej populacji w UE, lecz klimat i dost\u0119pno\u015b\u0107 ro\u015blin \u017cywicielskich nie stanowi\u0105 pewnej bariery dla przysz\u0142ego zadomowienia.<\/p>\n<p>Obecno\u015b\u0107 bo\u017codrzewu we Wroc\u0142awiu mo\u017ce poprawi\u0107 warunki rozwoju owada po jego zawleczeniu. Nie jest jednak dowodem, \u017ce inwazja nast\u0105pi, ani jedynym czynnikiem, kt\u00f3ry o niej zdecyduje. Najwa\u017cniejszym mechanizmem dalekiego przenoszenia pozostaje transport przedmiot\u00f3w ze z\u0142o\u017cami jaj.<\/p>\n<p>Racjonalna odpowied\u017a nie polega ani na bagatelizowaniu bo\u017codrzewu, ani na automatycznej wycince ka\u017cdego drzewa. Potrzebne s\u0105 dane terenowe, dzia\u0142ania zgodne z biologi\u0105 gatunku, nasadzenia zast\u0119pcze i sprawny monitoring agrofag\u00f3w. Takie podej\u015bcie ogranicza ryzyko bez zast\u0119powania nauki alarmizmem.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"zrodla\"><h2>Bibliografia i \u017ar\u00f3d\u0142a<\/h2><ol>\n<li id=\"ref-1\"><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gdos\/ailanthus-altissima---bozodrzew-gruczolowaty\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">GDO\u015a: Ailanthus altissima \u2013 bo\u017codrzew gruczo\u0142owaty<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-2\"><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gdos\/dzialania-zaradcze\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">GDO\u015a: Dzia\u0142ania zaradcze wobec inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-3\"><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gdos\/dostep-do-danych-geoprzestrzennych\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">GDO\u015a: Dost\u0119p do danych geoprzestrzennych, w tym warstw IGO<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-4\"><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gdos\/zglaszanie-nowych-stanowisk-igo-do-gminy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">GDO\u015a: Zg\u0142aszanie nowych stanowisk IGO do gminy<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-5\"><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/piorin\/agrofagi-kwarantannowe-ktorych-wystepowania-nie-stwierdzono-na-terytorium-unii\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">PIORiN: Agrofagi kwarantannowe niewyst\u0119puj\u0105ce na terytorium Unii, karta Lycorma delicatula<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-6\"><a href=\"https:\/\/gd.eppo.int\/taxon\/LYCMDE\/distribution\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">EPPO Global Database: Lycorma delicatula \u2013 rozmieszczenie<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-7\"><a href=\"https:\/\/gd.eppo.int\/taxon\/LYCMDE\/categorization\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">EPPO Global Database: Lycorma delicatula \u2013 kategoryzacja prawna<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-8\"><a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/ee\/article\/49\/5\/1185\/5877751\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Uyi O. i in. 2020: rozw\u00f3j i rozr\u00f3d Lycorma delicatula bez dost\u0119pu do Ailanthus altissima<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-9\"><a href=\"https:\/\/resjournals.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1111\/afe.12665\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Chartois M., Fried G., Rossi J.-P. 2025: klimat i ro\u015bliny \u017cywicielskie sprzyjaj\u0105ce zadomowieniu w Europie<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-10\"><a href=\"https:\/\/www.aphis.usda.gov\/plant-pests-diseases\/slf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">USDA APHIS: Spotted Lanternfly, status, biologia i drogi rozprzestrzeniania<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-11\"><a href=\"https:\/\/extension.psu.edu\/spotted-lanternfly-frequently-asked-questions\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Penn State Extension: Spotted Lanternfly Frequently Asked Questions, aktualizacja 2026<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-12\"><a href=\"https:\/\/cals.cornell.edu\/integrated-pest-management\/outreach-education\/whats-bugging-you\/spotted-lanternfly\/spotted-lanternfly-damage\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Cornell IPM: Spotted Lanternfly Damage<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-13\"><a href=\"https:\/\/extension.psu.edu\/spotted-lanternfly-management-in-vineyards\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Penn State Extension: Spotted Lanternfly Management in Vineyards<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-14\"><a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=celex%3A02016R1141-20220802\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">EUR-Lex: unijny wykaz IGO, obejmuj\u0105cy Ailanthus altissima<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-15\"><a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=CELEX%3A02019R2072-20260105\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">EUR-Lex: rozporz\u0105dzenie wykonawcze (UE) 2019\/2072, agrofagi kwarantannowe<\/a><\/li>\n<li id=\"ref-16\"><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gov\/zglos-zamiar-wycinki-drzew-i-krzewow-lub-uzyskaj-na-nia-zezwolenie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Gov.pl: kiedy wycinka drzewa nie wymaga zezwolenia, w tym bo\u017codrzew<\/a><\/li>\n<\/ol><\/section>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy bo\u017codrzew we Wroc\u0142awiu mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 zadomowienie Lycorma delicatula? Biologia, szkody, mapa GDO\u015a, prawo i zasady zg\u0142aszania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":990060,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[159,161,166,164,160,163,165,162],"class_list":["post-990061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nauka","tag-bozodrzew-gruczolowaty","tag-gatunki-inwazyjne","tag-gdos","tag-igo","tag-lycorma-delicatula","tag-ochrona-roslin","tag-piorin","tag-wroclaw"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/990061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=990061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/990061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":990065,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/990061\/revisions\/990065"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/990060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=990061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=990061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=990061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}