{"id":991878,"date":"2026-11-04T13:00:00","date_gmt":"2026-11-04T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/?p=991878"},"modified":"2026-11-05T16:52:40","modified_gmt":"2026-11-05T16:52:40","slug":"gaska-zielonka-lisciowata-roznice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/2026\/11\/04\/gaska-zielonka-lisciowata-roznice\/","title":{"rendered":"G\u0105ska zielonka a li\u015bciowata. Jak je rozr\u00f3\u017cnia\u0107 i kiedy wygl\u0105d nie wystarcza?"},"content":{"rendered":"<article id=\"sn-gaski\" class=\"sn-gaski\">\n<p class=\"meta\">PRZYRODA \u00b7 MYKOLOGIA<\/p>\n<p class=\"lead\">\u017b\u00f3\u0142te blaszki, \u017c\u00f3\u0142tawy trzon i kapelusz z br\u0105zowawym \u015brodkiem nie rozstrzygaj\u0105, czy grzyb jest g\u0105sk\u0105 zielonk\u0105, czy g\u0105sk\u0105 li\u015bciowat\u0105. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi opisano zar\u00f3wno w wygl\u0105dzie owocnik\u00f3w, jak i pod mikroskopem. Najwi\u0119cej m\u00f3wi jednak zgodno\u015b\u0107 kilku cech z warunkami, w kt\u00f3rych grzyby ros\u0142y.<\/p>\n<section class=\"sn-summary\">\n<h2 id=\"sn-sekcja-1\">W skr\u00f3cie<\/h2>\n<ul>\n<li>G\u0105ska zielonka i li\u015bciowata maj\u0105 opisywane r\u00f3\u017cnice morfologiczne. Nie ograniczaj\u0105 si\u0119 one do miejsca wzrostu.<\/li>\n<li>\u0141uskowanie, barwa i proporcje owocnik\u00f3w s\u0105 wskaz\u00f3wkami. Ich zakresy nak\u0142adaj\u0105 si\u0119.<\/li>\n<li>W diagnozie Kalameesa li\u015bciowata ma przeci\u0119tnie mniejsze zarodniki. Liczy si\u0119 seria pomiar\u00f3w, nie jeden zarodnik.<\/li>\n<li>Ju\u017c Kotlaba opisa\u0142 zbiory oznaczone jako li\u015bciowata z zarodnikami wi\u0119kszymi ni\u017c w diagnozie. Rozbie\u017cno\u015bci nie wolno przemilcze\u0107.<\/li>\n<li>Osiki i pr\u00f3chniczna gleba wspieraj\u0105 oznaczenie li\u015bciowatej, ale opisywano j\u0105 tak\u017ce z las\u00f3w \u015bwierkowych.<\/li>\n<li>Zdj\u0119cie nie potwierdza gatunku ani przydatno\u015bci grzyba do jedzenia.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\" class=\"sn-toc\"><strong>Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-2\">Dwa gatunki i historia jednej nazwy<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-3\">1. Makrocechy: co wida\u0107 go\u0142ym okiem?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-4\">2. Mikroskopia: znaczenie ma seria pomiar\u00f3w<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-5\">3. \u015arodowisko: osobna grupa wskaz\u00f3wek<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-6\">Co wnios\u0142y badania DNA?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-7\">Galeria: por\u00f3wnuj cechy, nie same etykiety<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-8\">Co mo\u017cna powiedzie\u0107 o grzybach ze zdj\u0119cia?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-9\">Jak dokumentowa\u0107 zbi\u00f3r, \u017ceby oznaczenie by\u0142o sprawdzalne?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-10\">Najcz\u0119stsze pytania<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-11\">Uproszczenia, kt\u00f3re warto prostowa\u0107<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sn-sekcja-12\">\u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/nav>\n<p>W internetowych dyskusjach o g\u0105skach cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 dwa przeciwstawne uproszczenia: \u017ce li\u015bciowat\u0105 mo\u017cna bez trudu rozpozna\u0107 po zdj\u0119ciu albo \u017ce od zielonki r\u00f3\u017cni j\u0105 wy\u0142\u0105cznie s\u0105siedztwo drzew. Literatura nie potwierdza \u017cadnego z tych zda\u0144 w tak kategorycznej postaci. Istniej\u0105 cechy pomocne w oznaczaniu, ale nie tworz\u0105 one niezawodnego zestawu prostych przeciwie\u0144stw. <sup><a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/sup><\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-2\">Dwa gatunki i historia jednej nazwy<\/h2>\n<p>G\u0105ska zielonka to <i>Tricholoma equestre<\/i>, a g\u0105ska li\u015bciowata: <i>Tricholoma frondosae<\/i>. W starszej literaturze mo\u017cna spotka\u0107 nazw\u0119 <i>T. equestre<\/i> var. <i>populinum<\/i>, opublikowan\u0105 przez Mortena Christensena i Machiela Noordeloosa w 1999 r. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w pracy Kuulo Kalameesa, opisano <i>T. frondosae<\/i>. Wsp\u00f3\u0142czesny rekord Species Fungorum utrzymuje t\u0119 nazw\u0119 na poziomie gatunku. <sup><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r12\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 12\">[12]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Nie oznacza to, \u017ce ka\u017cda fotografia podpisana dawniej \u201ezielonka\u201d lub obecnie \u201eli\u015bciowata\u201d przedstawia tak samo rozumiany takson. Oznaczenie jest hipotez\u0105 dotycz\u0105c\u0105 konkretnego zbioru. Zmiana klasyfikacji nie poprawia automatycznie wszystkich historycznych etykiet.<\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-3\">1. Makrocechy: co wida\u0107 go\u0142ym okiem?<\/h2>\n<p>Przy por\u00f3wnywaniu warto zaczyna\u0107 od \u015bwie\u017cych owocnik\u00f3w w podobnym wieku. Fotografia starszego kapelusza, bez skali i przekroju, daje znacznie mniej informacji. Sam odcie\u0144 \u017c\u00f3\u0142ci jest szczeg\u00f3lnie podatny na o\u015bwietlenie i ustawienia aparatu.<\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 1. Makrocechy: por\u00f3wnanie i si\u0142a wskaz\u00f3wek<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Cecha<\/th>\n<th scope=\"col\">G\u0105ska zielonka<\/th>\n<th scope=\"col\">G\u0105ska li\u015bciowata<\/th>\n<th scope=\"col\">Znaczenie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Pokr\u00f3j<\/td>\n<td>Cz\u0119\u015bciej kr\u0119psza.<\/td>\n<td>Cz\u0119\u015bciej smuklejsza.<\/td>\n<td>Tendencja, nie warunek rozpoznania. <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Barwa kapelusza<\/td>\n<td>\u017b\u00f3\u0142ta do oliwkowej; \u015brodek mo\u017ce by\u0107 br\u0105zowy.<\/td>\n<td>Cz\u0119sto \u017cywo chromowo\u017c\u00f3\u0142ta lub oliwkowo\u017c\u00f3\u0142ta.<\/td>\n<td>Pomocnicza; zakresy zachodz\u0105 na siebie. <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0141useczki<\/td>\n<td>R\u00f3wnie\u017c obecne, niekiedy drobne i roz\u0142o\u017cone na znacznej cz\u0119\u015bci kapelusza.<\/td>\n<td>Cz\u0119sto wyra\u017aniejsze, brunatne lub oliwkowobrunatne, niekiedy niemal koncentryczne.<\/td>\n<td>Ocenia\u0107 uk\u0142ad i wyrazisto\u015b\u0107, nie sam\u0105 obecno\u015b\u0107. <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r6\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 6\">[6]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kszta\u0142t kapelusza<\/td>\n<td>Mo\u017ce by\u0107 szeroko dzwonkowaty, p\u00f3\u017aniej p\u0142aski, tak\u017ce z niskim garbkiem.<\/td>\n<td>Tak\u017ce dzwonkowaty, p\u00f3\u017aniej rozpostarty, z t\u0119pym garbkiem.<\/td>\n<td>Garbek nie oddziela tych gatunk\u00f3w. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Lepko\u015b\u0107 sk\u00f3rki<\/td>\n<td>Cz\u0119sto lepka u \u015bwie\u017cych okaz\u00f3w; bywa sucha.<\/td>\n<td>Opisywana jako sucha, ale r\u00f3wnie\u017c lepka lub \u015bluzowata.<\/td>\n<td>\u0179r\u00f3d\u0142a r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119; nie jest to pewny test. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Blaszki<\/td>\n<td>\u017b\u00f3\u0142te.<\/td>\n<td>\u017b\u00f3\u0142te, niekiedy opisywane jako intensywniej zabarwione.<\/td>\n<td>\u017b\u00f3\u0142ty kolor nie rozstrzyga. <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mi\u0105\u017csz na przekroju<\/td>\n<td>Bia\u0142awy do \u017c\u00f3\u0142tawego.<\/td>\n<td>W klasycznym por\u00f3wnaniu bia\u0142y; inne opisy podaj\u0105 te\u017c \u017c\u00f3\u0142ty.<\/td>\n<td>Cecha pomocnicza; \u017ar\u00f3d\u0142a wyra\u017anie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Zapach<\/td>\n<td>Cz\u0119sto m\u0105czny, niekiedy s\u0142aby.<\/td>\n<td>R\u00f3wnie\u017c m\u0105czny.<\/td>\n<td>Nie daje prostego rozdzielenia. <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a> <a href=\"#r10\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 10\">[10]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u015arednica kapelusza<\/td>\n<td>4\u201313(\u201318) cm w opisie Kalameesa.<\/td>\n<td>3\u201312 cm w diagnozie Kalameesa.<\/td>\n<td>Du\u017ce nak\u0142adanie; wielko\u015b\u0107 sama nie rozdziela. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Wymiary trzonu<\/td>\n<td>4\u201310(\u201312) \u00d7 0,8\u20133 cm.<\/td>\n<td>5\u201310(\u201315) \u00d7 0,8\u20132(\u20133) cm.<\/td>\n<td>Zakresy jednego opracowania, nie sztywne granice. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 2. Cechy wsp\u00f3lne i cechy r\u00f3\u017cnicuj\u0105ce<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Obserwacja<\/th>\n<th scope=\"col\">Co wnosi?<\/th>\n<th scope=\"col\">Czego nie dowodzi?<\/th>\n<th scope=\"col\">Podstawa<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u017b\u00f3\u0142te blaszki<\/td>\n<td>Zgodno\u015b\u0107 z opisami obu takson\u00f3w<\/td>\n<td>Nie wybiera jednego z dw\u00f3ch gatunk\u00f3w<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>M\u0105czny zapach<\/td>\n<td>Zgodno\u015b\u0107 z typowymi opisami<\/td>\n<td>Brak jednoznacznego rozdzielenia<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bia\u0142y wysyp<\/td>\n<td>Cecha wsp\u00f3lna opis\u00f3w<\/td>\n<td>Nie zast\u0119puje pomiar\u00f3w wielko\u015bci zarodnik\u00f3w<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Brak sprz\u0105\u017cek i cystyd w diagnozach<\/td>\n<td>Zgodno\u015b\u0107 mikroskopowa z uj\u0119ciem Kalameesa<\/td>\n<td>Nie odr\u00f3\u017cnia gatunk\u00f3w; karta Pesaro jest rozbie\u017cna<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Wyra\u017aniejsze, niemal koncentryczne \u0142useczki<\/td>\n<td>Wspiera przypuszczenie li\u015bciowatej<\/td>\n<td>Nie jest samodzielnym dowodem<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mniejsze przeci\u0119tne zarodniki<\/td>\n<td>Wspiera li\u015bciowat\u0105 w klasycznym uj\u0119ciu<\/td>\n<td>Jeden zarodnik nie reprezentuje ca\u0142ego zbioru<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">Synteza cech opisanych w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Nie jest punktowym kluczem identyfikacyjnym.<\/p>\n<p>Nie warto wykonywa\u0107 pr\u00f3by smakowej. Opisy smaku w dawnych diagnozach s\u0105 informacj\u0105 o badanym materiale, a nie zaleceniem badania nieoznaczonych grzyb\u00f3w. Przy por\u00f3wnaniu zdj\u0119\u0107 trzeba te\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 mokr\u0105 sk\u00f3rk\u0119, wiek owocnik\u00f3w i balans bieli, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 odbi\u00f3r barwy i \u0142useczek.<\/p>\n<p>Najbardziej u\u017cyteczny obraz terenowy li\u015bciowatej \u0142\u0105czy \u017cywe barwy, wyra\u017aniejsze \u0142uskowanie i odpowiednie siedlisko. Austriaccy badacze podkre\u015blaj\u0105 tak\u017ce smuklejszy pokr\u00f3j. S\u0105 to jednak wskaz\u00f3wki do dalszej oceny, a nie samodzielny dow\u00f3d przynale\u017cno\u015bci gatunkowej. <sup><a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>W hiszpa\u0144skim opisie zbioru wskazano dzwonkowaty kapelusz i wyra\u017anie rozwini\u0119te \u0142useczki. Nie nale\u017cy przenosi\u0107 wszystkich obserwacji z pojedynczego stanowiska na ca\u0142y gatunek. Zw\u0142aszcza kszta\u0142t kapelusza trzeba zestawi\u0107 z szersz\u0105 diagnoz\u0105: Kalamees dopuszcza dzwonkowaty kszta\u0142t tak\u017ce u zielonki. <sup><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r6\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 6\">[6]<\/a><\/sup><\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-4\">2. Mikroskopia: znaczenie ma seria pomiar\u00f3w<\/h2>\n<p>Kalamees bada\u0142 111 okaz\u00f3w przypisanych li\u015bciowatej, 87 zielonce i 14 <i>T. ulvinenii<\/i>. Preparaty ogl\u0105da\u0142 w 3% KOH, zarodniki przy powi\u0119kszeniu 1000\u00d7, a do por\u00f3wna\u0144 u\u017cywa\u0142 po 20 pomiar\u00f3w z okazu. By\u0142o to badanie materia\u0142u zielnikowego i morfologii, nie eksperyment genetycznie potwierdzaj\u0105cy wszystkie oznaczenia. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/p>\n<p>W mikroskopii najwa\u017cniejszym punktem por\u00f3wnania jest wielko\u015b\u0107 zarodnik\u00f3w. W klasycznym uj\u0119ciu li\u015bciowata ma je mniejsze, a zielonka wi\u0119ksze. Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cdy zarodnik pierwszego gatunku musi by\u0107 kr\u00f3tszy od ka\u017cdego zarodnika drugiego. Poni\u017csza tabela zachowuje dane jednej pracy, aby nie miesza\u0107 pomiar\u00f3w z r\u00f3\u017cnych metod i r\u00f3\u017cnie oznaczanych zbior\u00f3w. <sup><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 3. Mikroskopia: dane Kalameesa (2001)<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Cecha wed\u0142ug Kalameesa (2001)<\/th>\n<th scope=\"col\">G\u0105ska zielonka<\/th>\n<th scope=\"col\">G\u0105ska li\u015bciowata<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>G\u0142\u00f3wny zakres zarodnik\u00f3w<\/td>\n<td>6,4\u20138 \u00d7 4\u20134,8 \u00b5m<\/td>\n<td>4,8\u20136,4 \u00d7 3,2\u20134 \u00b5m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pe\u0142ny zapis z warto\u015bciami skrajnymi<\/td>\n<td>(4,8\u2013)6,4\u20138(\u20139,6) \u00d7 (3,2\u2013)4\u20134,8(\u20135,6) \u00b5m<\/td>\n<td>(4,6\u2013)4,8\u20136,4(\u20137,2) \u00d7 (3\u2013)3,2\u20134(\u20134,6) \u00b5m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u015arednia podana w opisie<\/td>\n<td>7,14 \u00d7 4,44 \u00b5m<\/td>\n<td>5,73 \u00d7 3,75 \u00b5m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u015arednie Q (d\u0142ugo\u015b\u0107\/szeroko\u015b\u0107)<\/td>\n<td>1,60<\/td>\n<td>1,54<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Podstawki<\/td>\n<td>29\u201334 \u00d7 6\u20136,5 \u00b5m; czterozarodnikowe<\/td>\n<td>24\u201333 \u00d7 5\u20136,5 \u00b5m; czterozarodnikowe<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sprz\u0105\u017cki; cheilo- i pleurocystydy<\/td>\n<td>Nieobecne w opisie<\/td>\n<td>Nieobecne w opisie<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">\u0179r\u00f3d\u0142o tabeli: <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a>, drukowane s. 16 i 20. Nawiasy oznaczaj\u0105 warto\u015bci skrajne. Zbli\u017cone Q, nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 rozmiary podstawek oraz wsp\u00f3lny brak sprz\u0105\u017cek nie tworz\u0105 prostych cech rozdzielaj\u0105cych.<\/p>\n<p>W badaniach p\u00f3\u0142nocnoeuropejskich mierzono co najmniej 20 losowo wybranych zarodnik\u00f3w z kolekcji, pomijaj\u0105c niedojrza\u0142e i zniekszta\u0142cone. To lepszy wzorzec post\u0119powania ni\u017c poszukiwanie jednego zarodnika pasuj\u0105cego do oczekiwanej nazwy. W opisie badania trzeba zapisa\u0107 liczb\u0119 pomiar\u00f3w, spos\u00f3b przygotowania preparatu i zakres wynik\u00f3w. <sup><a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 4. Zarodniki: dlaczego nie wolno miesza\u0107 autor\u00f3w<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">\u0179r\u00f3d\u0142o \/ materia\u0142<\/th>\n<th scope=\"col\">Zielonka, \u00b5m<\/th>\n<th scope=\"col\">Li\u015bciowata lub odmiana populinum, \u00b5m<\/th>\n<th scope=\"col\">Ograniczenie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Kalamees 2001 <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/td>\n<td>6,4\u20138 \u00d7 4\u20134,8<\/td>\n<td>4,8\u20136,4 \u00d7 3,2\u20134<\/td>\n<td>G\u0142\u00f3wne zakresy diagnoz. Warto\u015bci skrajne pokazuje tabela 3.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Christensen i Noordeloos 1999 <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/td>\n<td>6\u20137,5 \u00d7 3,5\u20135<\/td>\n<td>5\u20136,5 \u00d7 3,5\u20134,5<\/td>\n<td>Uj\u0119cie odmiany, sprzed opisu <i>T. frondosae<\/i>.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kotlaba 2009 <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a><\/td>\n<td>Przytacza zakres Kalameesa<\/td>\n<td>W\u0142asne zbiory: 6,5\u20137,5 \u00d7 4,5\u20135<\/td>\n<td>Nie uto\u017csamia\u0107 pomiar\u00f3w w\u0142asnych z warto\u015bciami z przytoczonej diagnozy.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Maletti \/ A.M.B. Pesaro <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/td>\n<td>Nie badano por\u00f3wnawczo w tej karcie<\/td>\n<td>5,8\u20137,2 \u00d7 4,2\u20136<\/td>\n<td>Konkretny zbi\u00f3r, wysuszony okaz (exsiccatum) 375.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mykoweb.cz <a href=\"#r10\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 10\">[10]<\/a><\/td>\n<td>Nie podano w tej karcie<\/td>\n<td>5,5\u20137,5 \u00d7 4\u20135<\/td>\n<td>Opis atlasowy; brak wskazanego zbioru zielnikowego.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">Opracowanie redakcyjne na podstawie <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r10\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 10\">[10]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a>. D\u0142ugo\u015b\u0107 \u00d7 szeroko\u015b\u0107. Dane nie stanowi\u0105 wsp\u00f3lnego przedzia\u0142u diagnostycznego.<\/p>\n<h3>Dlaczego w atlasach pojawiaj\u0105 si\u0119 inne liczby?<\/h3>\n<p><strong>Najwa\u017cniejsza rozbie\u017cno\u015b\u0107 znajduje si\u0119 ju\u017c u Kotlaby.<\/strong> Autor przytacza ma\u0142e zarodniki z diagnozy Kalameesa, ale dla w\u0142asnych zbior\u00f3w pasuj\u0105cych makroskopowo i ekologicznie do li\u015bciowatej podaje <strong>6,5\u20137,5 \u00d7 4,5\u20135 \u00b5m<\/strong>. Podobny wynik uzyska\u0142 dla zbioru Martina K\u0159\u00ed\u017ea. Wielko\u015bci te wchodz\u0105 w zakres podawany dla zielonki. <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a><\/p>\n<p>Nie da si\u0119 na podstawie samego opisu przypisa\u0107 tych okaz\u00f3w do jednej z linii genetycznych wyr\u00f3\u017cnionych p\u00f3\u017aniej. Mo\u017cna jedynie stwierdzi\u0107, \u017ce historyczne oznaczenia li\u015bciowatej obejmowa\u0142y materia\u0142 niejednorodny pod wzgl\u0119dem rozmiar\u00f3w zarodnik\u00f3w. <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Christensen i Noordeloos podali dla odmiany <i>populinum<\/i> 5\u20136,5 \u00d7 3,5\u20134,5 \u00b5m, a dla typowej zielonki 6\u20137,5 \u00d7 3,5\u20135 \u00b5m. W karcie Mykoweb.cz dla li\u015bciowatej znajdziemy 5,5\u20137,5 \u00d7 4\u20135 \u00b5m. Z kolei udokumentowany zbi\u00f3r A.M.B. Pesaro ma zarodniki 5,8\u20137,2 \u00d7 4,2\u20136 \u00b5m. <sup><a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r10\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 10\">[10]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>W\u0142oska karta opisuje te\u017c cystydy, kt\u00f3rych nie podano w diagnozie Kalameesa. Bez ponownego zbadania materia\u0142u nie mo\u017cna ustali\u0107 przyczyny tej r\u00f3\u017cnicy. Mo\u017ce chodzi\u0107 o odmienne rozumienie struktur, inny zakres gatunku albo problem oznaczenia. \u0141\u0105czenie wszystkich tych liczb w jeden szeroki przedzia\u0142 zamaza\u0142oby problem zamiast go rozwi\u0105za\u0107. <sup><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Pomocniczym przyk\u0142adem dokumentacji jest badanie Josepa Torresa: dla zbioru oznaczonego jako zielonka udost\u0119pniono zdj\u0119cia mikroskopowe i wyniki 25 pomiar\u00f3w, ze \u015bredni\u0105 d\u0142ugo\u015bci\u0105 7,10 \u00b5m i szeroko\u015bci\u0105 4,58 \u00b5m. Taki zapis pozwala oceni\u0107 konkretny materia\u0142; nie zast\u0119puje jednak rewizji ca\u0142ego gatunku. <sup><a href=\"#r9\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 9\">[9]<\/a><\/sup><\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-5\">3. \u015arodowisko: osobna grupa wskaz\u00f3wek<\/h2>\n<p>Siedlisko nie jest cech\u0105 morfologiczn\u0105. Przy tych g\u0105skach dostarcza jednak informacji, kt\u00f3rych nie zast\u0105pi zdj\u0119cie owocnik\u00f3w na stole. Trzeba opisywa\u0107 ro\u015blinno\u015b\u0107 i pod\u0142o\u017ce w miejscu zbioru, a nie ogranicza\u0107 si\u0119 do etykiety \u201elas mieszany\u201d.<\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 5. \u015arodowisko: cechy siedliska<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Element \u015brodowiska<\/th>\n<th scope=\"col\">G\u0105ska zielonka<\/th>\n<th scope=\"col\">G\u0105ska li\u015bciowata<\/th>\n<th scope=\"col\">Jak interpretowa\u0107?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Drzewa<\/td>\n<td>Typowo sosny.<\/td>\n<td>Cz\u0119sto osiki i inne topole; opisywana te\u017c przy innych li\u015bciastych oraz \u015bwierku.<\/td>\n<td>\u201eLi\u015bciowata\u201d nie znaczy \u201ewy\u0142\u0105cznie pod drzewami li\u015bciastymi\u201d. <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r12\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 12\">[12]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pod\u0142o\u017ce<\/td>\n<td>Typowo suche, piaszczyste, ubogie.<\/td>\n<td>Cz\u0119\u015bciej pr\u00f3chniczne, \u017cy\u017aniejsze, wilgotniejsze.<\/td>\n<td>Ocenia\u0107 ca\u0142y zestaw warunk\u00f3w. <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Las mieszany<\/td>\n<td>Mo\u017cliwa w otoczeniu sosny.<\/td>\n<td>Mo\u017cliwa m.in. w pasach z osik\u0105.<\/td>\n<td>Sama nazwa formacji niczego nie rozstrzyga. <a href=\"#r11\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 11\">[11]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Drzewo stoj\u0105ce najbli\u017cej<\/td>\n<td colspan=\"2\">Nie musi by\u0107 rzeczywistym partnerem mikoryzowym grzyba.<\/td>\n<td>S\u0105siedztwo jest poszlak\u0105, nie identyfikacj\u0105 korzeni.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Polska dokumentacja w serwisie Grzyby.pl obejmuje na przyk\u0142ad grup\u0119 ponad 15 owocnik\u00f3w oznaczonych jako <i>T. equestre<\/i> var. <i>populinum<\/i>, znalezion\u0105 w pasie sosnowo-brzozowo-osikowym, pod osikami. Taki zapis jest znacznie bardziej informacyjny ni\u017c samo \u201eros\u0142y w lesie\u201d. Pozostaje jednak opisem stanowiska i oznaczenia autora, a nie niezale\u017cnym badaniem zwi\u0105zku mikoryzowego. <sup><a href=\"#r11\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 6. Zapis siedliska: obserwacja a wniosek<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Zapis terenowy<\/th>\n<th scope=\"col\">Interpretacja<\/th>\n<th scope=\"col\">Pewno\u015b\u0107 \/ brakuj\u0105ca informacja<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Sosny, suche ubogie pod\u0142o\u017ce piaszczyste<\/td>\n<td>Zgodne z typow\u0105 ekologi\u0105 zielonki<\/td>\n<td>Trzeba sprawdzi\u0107 owocniki i pozosta\u0142e drzewa. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Osiki i pr\u00f3chniczna gleba<\/td>\n<td>Zgodne z licznymi opisami li\u015bciowatej<\/td>\n<td>Nie jest to potwierdzenie gatunku ani badanie korzeni. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r11\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 11\">[11]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Las z dominacj\u0105 \u015bwierka<\/td>\n<td>Nie wyklucza li\u015bciowatej w uj\u0119ciu Kalameesa<\/td>\n<td>Nie wolno automatycznie nazwa\u0107 okazu zielonk\u0105. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Las mieszany bez listy drzew<\/td>\n<td>Opis zbyt og\u00f3lny<\/td>\n<td>Potrzebna dokumentacja lokalnego stanowiska.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Grzyby ju\u017c po zbiorze, bez lokalizacji<\/td>\n<td>Siedlisko pozostaje nieznane<\/td>\n<td>Nie odtwarza\u0107 go z wygl\u0105du koszyka lub t\u0142a zdj\u0119cia.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">Pierwsze trzy wiersze: literatura <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r11\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 11\">[11]<\/a>. Dwa ostatnie wiersze: wnioski z braku danych w dokumentacji.<\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-6\">Co wnios\u0142y badania DNA?<\/h2>\n<p>Moukha i wsp\u00f3\u0142autorzy w 2013 r. uzyskali wyniki przemawiaj\u0105ce za rozdzieleniem li\u015bciowatej i zielonki. Badali markery ITS oraz mitochondrialny <i>cox1<\/i>. Ich analiza wi\u0105za\u0142a odr\u0119bno\u015b\u0107 badanych grup r\u00f3wnie\u017c z nisz\u0105 ekologiczn\u0105. Nie daje to jednak podstaw do zamiany wyniku filogenetycznego w bezwyj\u0105tkow\u0105 regu\u0142\u0119 terenow\u0105 \u201eli\u015bciaste kontra iglaste\u201d. <sup><a href=\"#r3\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 3\">[3]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Praca opublikowana w tomie \u201ePersoonia\u201d z 2017 r. pokaza\u0142a dalsze komplikacje: zbiory nazwane <i>T. frondosae<\/i> znalaz\u0142y si\u0119 w trzech grupach. Autorzy uznali, \u017ce ich typ I najlepiej odpowiada pierwotnej diagnozie, natomiast typ II mo\u017ce reprezentowa\u0107 nieopisany gatunek. Nie uda\u0142o im si\u0119 uzyska\u0107 DNA materia\u0142u typowego. <sup><a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Wniosek dla oznaczaj\u0105cego jest praktyczny: por\u00f3wnywanie sekwencji wymaga wiarygodnych materia\u0142\u00f3w odniesienia. Sam wynik podobie\u0144stwa do rekordu opatrzonego nazw\u0105 nie usuwa wszystkich w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 7. Poziom dokumentacji a si\u0142a oznaczenia<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Materia\u0142<\/th>\n<th scope=\"col\">Co mo\u017cna oceni\u0107?<\/th>\n<th scope=\"col\">Co pozostaje otwarte?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Jedno zdj\u0119cie kapelusza<\/td>\n<td>Widoczny kolor, kszta\u0142t i fragment powierzchni<\/td>\n<td>Sp\u00f3d, przekr\u00f3j, siedlisko, mikroskopia<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Seria zdj\u0119\u0107 i notatka terenowa<\/td>\n<td>Zestaw makrocech oraz warunki wzrostu<\/td>\n<td>Mo\u017cliwe nak\u0142adanie cech i r\u00f3\u017cne uj\u0119cia taksonu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Wysuszony okaz i seria pomiar\u00f3w<\/td>\n<td>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 ponownego badania; rozmiary i zmienno\u015b\u0107 zarodnik\u00f3w<\/td>\n<td>Zgodno\u015b\u0107 oznaczenia z granicami genetycznymi gatunku<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sekwencja DNA powi\u0105zana z okazem<\/td>\n<td>Por\u00f3wnanie z wiarygodnie opisanymi zbiorami<\/td>\n<td>Jako\u015b\u0107 rekordu odniesienia i rozwi\u0105zanie nazwy typowej<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sam podpis w internetowej galerii<\/td>\n<td>Informacja, jak autor nazwa\u0142 okaz<\/td>\n<td>Nie dowodzi mikroskopowego lub genetycznego potwierdzenia<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">Opracowanie w\u0142asne na podstawie <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a>. DNA nie daje automatycznie poprawnej nazwy bez odpowiednich danych odniesienia.<\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-7\">Galeria: por\u00f3wnuj cechy, nie same etykiety<\/h2>\n<p>Fotografie przedstawiaj\u0105 okazy oznaczone przez ich autor\u00f3w. Nie s\u0105 to okazy genetycznie potwierdzone na potrzeby tego artyku\u0142u. Jedno zdj\u0119cie zachowuje niepewne oznaczenie <i>cf. frondosae<\/i>. Klikni\u0119cie otwiera pe\u0142ny obraz.<\/p>\n<h3>G\u0105ska zielonka<\/h3>\n<div class=\"sn-gallery\">\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-zielonka-05-640.webp\" width=\"1765\" height=\"1324\" alt=\"G\u0105ska zielonka wed\u0142ug Jerzego Opio\u0142y. Dwa owocniki na \u015bci\u00f3\u0142ce.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption>G\u0105ska zielonka wed\u0142ug Jerzego Opio\u0142y. Dwa owocniki na \u015bci\u00f3\u0142ce. <span class=\"sn-credit\">Fot. Jerzy Opio\u0142a. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_equestre_G7.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 3.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-zielonka-06-640.webp\" width=\"1536\" height=\"2048\" alt=\"G\u0105ska zielonka wed\u0142ug oznaczenia autorki. \u017b\u00f3\u0142te blaszki i trzon; fotografia z zachodniej Syberii, nie polski zbi\u00f3r.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption>G\u0105ska zielonka wed\u0142ug oznaczenia autorki. \u017b\u00f3\u0142te blaszki i trzon; fotografia z zachodniej Syberii, nie polski zbi\u00f3r. <span class=\"sn-credit\">Fot. Viktoria Bilous. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_equestre_97146631.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-1\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY 4.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-zielonka-07-640.webp\" width=\"1300\" height=\"1300\" alt=\"G\u0105ska zielonka wed\u0142ug oznaczenia autora. Widoczna \u0142uskowata powierzchnia kapelusza.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption>G\u0105ska zielonka wed\u0142ug oznaczenia autora. Widoczna \u0142uskowata powierzchnia kapelusza. <span class=\"sn-credit\">Fot. Matthias Renner. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_equestre.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-2\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 3.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h3>G\u0105ska li\u015bciowata<\/h3>\n<div class=\"sn-gallery\">\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-lisciowata-01-640.webp\" width=\"3136\" height=\"2352\" alt=\"G\u0105ska li\u015bciowata wed\u0142ug oznaczenia autora. Widok kapeluszy i \u017c\u00f3\u0142tych blaszek.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption>G\u0105ska li\u015bciowata wed\u0142ug oznaczenia autora. Widok kapeluszy i \u017c\u00f3\u0142tych blaszek. <span class=\"sn-credit\">Fot. Claude PAGE. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_frondosae.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-3\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 4.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-lisciowata-02-640.webp\" width=\"1440\" height=\"1080\" alt=\"G\u0105ska li\u015bciowata wed\u0142ug Eugene\u2019a Popova. Zbi\u00f3r spod osiki, obw\u00f3d pskowski, 8.10.2019.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption>G\u0105ska li\u015bciowata wed\u0142ug Eugene\u2019a Popova. Zbi\u00f3r spod osiki, obw\u00f3d pskowski, 8.10.2019. <span class=\"sn-credit\">Fot. Eugene Popov. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_frondosae_%28Pskov%2C_Russia%29_1.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-4\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY 4.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-lisciowata-03-640.webp\" width=\"3200\" height=\"2400\" alt=\"G\u0105ska li\u015bciowata wed\u0142ug oznaczenia autora. Kilka owocnik\u00f3w pokazanych z g\u00f3ry i od spodu.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption>G\u0105ska li\u015bciowata wed\u0142ug oznaczenia autora. Kilka owocnik\u00f3w pokazanych z g\u00f3ry i od spodu. <span class=\"sn-credit\">Fot. Claude PAGE. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_frondosae_%2848992709962%29.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-5\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 4.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h3>Oznaczenie pozostawione otwarte<\/h3>\n<div class=\"sn-gallery\">\n<figure><span class=\"sn-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/gaska-cf-lisciowata-04-640.webp\" width=\"3200\" height=\"2400\" alt=\"Tricholoma cf. frondosae: autor pozostawi\u0142 oznaczenie niepewne. \u201ecf.\u201d znaczy tu \u201epor\u00f3wnaj z\u201d.\" loading=\"lazy\"><\/span><figcaption><i>Tricholoma cf. frondosae<\/i>: autor pozostawi\u0142 oznaczenie niepewne. \u201ecf.\u201d znaczy tu \u201epor\u00f3wnaj z\u201d. <span class=\"sn-credit\">Fot. Claude PAGE. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tricholoma_cf_frondosae.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-6\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 4.0<\/a>. Miniatura zmniejszona.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h2 id=\"sn-sekcja-8\">Co mo\u017cna powiedzie\u0107 o grzybach ze zdj\u0119cia?<\/h2>\n<p>Na fotografiach okaz\u00f3w o \u017c\u00f3\u0142tych blaszkach i \u017c\u00f3\u0142tawych trzonach mo\u017cna opisa\u0107 widoczn\u0105 barw\u0119, powierzchni\u0119 kapelusza czy proporcje zachowanych cz\u0119\u015bci. Nie mo\u017cna jednak dopisa\u0107 brakuj\u0105cych danych o stanowisku ani wymiarach zarodnik\u00f3w. Uszkodzone brzegi kapeluszy i niekompletne trzony jeszcze bardziej ograniczaj\u0105 por\u00f3wnanie.<\/p>\n<p>W takiej sytuacji odpowied\u017a \u201eli\u015bciowata\u201d pozostaje propozycj\u0105 oznaczenia, nie potwierdzeniem. R\u00f3wnie nieuzasadnione by\u0142oby automatyczne uznanie okazu za zielonk\u0119. Pierwsze pytanie powinno dotyczy\u0107 miejsca wzrostu, a nast\u0119pne: dokumentacji \u015bwie\u017cych owocnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci zachowania materia\u0142u do bada\u0144.<\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-9\">Jak dokumentowa\u0107 zbi\u00f3r, \u017ceby oznaczenie by\u0142o sprawdzalne?<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Zapisa\u0107 stanowisko:<\/strong> dat\u0119, miejscowo\u015b\u0107, drzewa w otoczeniu oraz charakter gleby i \u015bci\u00f3\u0142ki.<\/li>\n<li><strong>Pokaza\u0107 kilka owocnik\u00f3w:<\/strong> m\u0142ode i dojrza\u0142e, sfotografowane w miejscu wzrostu, ze skal\u0105.<\/li>\n<li><strong>Uzupe\u0142ni\u0107 zdj\u0119cia:<\/strong> kapelusz z bliska, blaszki, ca\u0142y trzon z podstaw\u0105 i przekr\u00f3j pod\u0142u\u017cny.<\/li>\n<li><strong>Zachowa\u0107 powi\u0105zanie materia\u0142\u00f3w:<\/strong> nada\u0107 zbiorowi numer \u0142\u0105cz\u0105cy zdj\u0119cia, notatki i wysuszony okaz.<\/li>\n<li><strong>Przy niezgodnych cechach pozostawi\u0107 oznaczenie otwarte:<\/strong> przeprowadzi\u0107 pomiary mikroskopowe, a w uzasadnionych przypadkach por\u00f3wna\u0107 tak\u017ce DNA.<\/li>\n<\/ol>\n<p>To propozycja sposobu dokumentowania obserwacji wynikaj\u0105ca z ogranicze\u0144 opisanych bada\u0144, a nie nowy klucz taksonomiczny. Rzetelne oznaczanie polega r\u00f3wnie\u017c na rozpoznaniu momentu, w kt\u00f3rym materia\u0142 nie wystarcza do podania nazwy gatunkowej.<\/p>\n<p class=\"note\">Artyku\u0142 dotyczy rozpoznawania i granic gatunk\u00f3w. Nie s\u0142u\u017cy do kwalifikowania grzyb\u00f3w do spo\u017cycia. Zdj\u0119cie ani dopasowanie kilku cech z tabeli nie stanowi\u0105 potwierdzenia bezpiecze\u0144stwa okazu.<\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-10\">Najcz\u0119stsze pytania<\/h2>\n<details>\n<summary>Czy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tylko drzewem, pod kt\u00f3rym rosn\u0105?<\/summary>\n<p>Nie. Literatura opisuje r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnice w \u0142uskowaniu, barwie, proporcjach i zarodnikach. Ka\u017cda z tych wskaz\u00f3wek wymaga jednak zestawienia z pozosta\u0142ymi. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a><\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Czy \u0142uskowaty kapelusz oznacza li\u015bciowat\u0105?<\/summary>\n<p>Nie. Zielonka tak\u017ce ma \u0142useczki. U li\u015bciowatej cz\u0119\u015bciej podkre\u015bla si\u0119 ich wyrazisto\u015b\u0107 i zbli\u017cony do koncentrycznego uk\u0142ad. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a><\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Czy zarodnik d\u0142u\u017cszy ni\u017c 6,4 \u00b5m wyklucza li\u015bciowat\u0105?<\/summary>\n<p>Nie. Ju\u017c warto\u015bci skrajne w diagnozie dochodz\u0105 do 7,2 \u00b5m, a opisy innych zbior\u00f3w podaj\u0105 inne zakresy. Trzeba analizowa\u0107 seri\u0119 pomiar\u00f3w i spos\u00f3b oznaczenia materia\u0142u. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Czy bia\u0142y mi\u0105\u017csz wystarcza do rozpoznania?<\/summary>\n<p>Nie. Jest wskaz\u00f3wk\u0105 w klasycznym opisie li\u015bciowatej, ale opracowania nie s\u0105 zgodne co do tej cechy. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Czy nazwa \u201eli\u015bciowata\u201d wyklucza las \u015bwierkowy?<\/summary>\n<p>Nie. Pierwotne opracowanie uwzgl\u0119dnia lasy z dominacj\u0105 \u015bwierka. Samo s\u0105siedztwo drzewa nie dowodzi jeszcze zwi\u0105zku mikoryzowego. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r12\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 12\">[12]<\/a><\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Czy rozpoznanie gatunku rozstrzyga o jadalno\u015bci?<\/summary>\n<p>Nie. Ten materia\u0142 por\u00f3wnuje cechy taksonomiczne i nie kwalifikuje zbior\u00f3w do jedzenia. Przy niepewnym oznaczeniu nie nale\u017cy ich spo\u017cywa\u0107.<\/p>\n<\/details>\n<h2 id=\"sn-sekcja-11\">Uproszczenia, kt\u00f3re warto prostowa\u0107<\/h2>\n<p>W polskim serwisie Grzyby.pl pada okre\u015blenie \u201eidentyczny makroskopowo\u201d. To skr\u00f3t pokazuj\u0105cy trudno\u015b\u0107 oznaczania, ale nie dow\u00f3d braku wszystkich opisywanych r\u00f3\u017cnic. Kalamees, Kotlaba i Friebes podaj\u0105 cechy makroskopowe, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 oceniamy \u0142\u0105cznie. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r11\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 11\">[11]<\/a><\/p>\n<p>W serwisie przeczytasz tak\u017ce o <a href=\"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/2026\/11\/02\/gaska-rozowosmugowa\/\">g\u0105sce r\u00f3\u017cowosmugowej i problemach z granicami gatunk\u00f3w<\/a>.<\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 8. Sporne uproszczenia i ich korekty<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Uproszczenie<\/th>\n<th scope=\"col\">Co pokazuj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a?<\/th>\n<th scope=\"col\">Wniosek<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u201eZielonka jest g\u0142adka, li\u015bciowata \u0142uskowata\u201d<\/td>\n<td>\u0141useczki wyst\u0119puj\u0105 w opisach obu. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a><\/td>\n<td>Por\u00f3wnuj wyrazisto\u015b\u0107 i uk\u0142ad.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u201eGarbek oznacza li\u015bciowat\u0105\u201d<\/td>\n<td>Kalamees dopuszcza garbek i dzwonkowaty kapelusz u obu. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a><\/td>\n<td>Kszta\u0142t sam nie rozdziela.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u201eLi\u015bciowata ma zawsze suchy kapelusz\u201d<\/td>\n<td>Opis odmiany populinum m\u00f3wi o braku lepko\u015bci, a Kalamees o lepkiej lub \u015bluzowatej sk\u00f3rce. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/td>\n<td>Rozbie\u017cno\u015b\u0107 zachowa\u0107, nie wybra\u0107 wygodniejszej wersji.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u201e6,4 \u00b5m to granica gatunk\u00f3w\u201d<\/td>\n<td>Warto\u015bci skrajne i opisy innych zbior\u00f3w si\u0119 nak\u0142adaj\u0105. <a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a><\/td>\n<td>Oceniaj seri\u0119 oraz \u017ar\u00f3d\u0142o zakresu.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u201eWszystkie podpisy <i>frondosae<\/i> dotycz\u0105 jednego taksonu\u201d<\/td>\n<td>W badaniu ITS oznaczenia te wyst\u0105pi\u0142y w trzech grupach. <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a><\/td>\n<td>Etykieta fotograficzna nie zast\u0119puje rewizji.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">Por\u00f3wnanie twierdze\u0144 z tre\u015bci\u0105 wskazanych publikacji; nie jest ocen\u0105 konkretnych os\u00f3b komentuj\u0105cych zdj\u0119cia.<\/p>\n<div class=\"wp-table-scroll\">\n<table>\n<caption>Tabela 9. \u0179r\u00f3d\u0142a: do czego mo\u017cna ich u\u017cywa\u0107?<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Rodzaj materia\u0142u<\/th>\n<th scope=\"col\">Pozycje<\/th>\n<th scope=\"col\">W\u0142a\u015bciwe zastosowanie<\/th>\n<th scope=\"col\">Granica wnioskowania<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Diagnoza i rewizja morfologiczna<\/td>\n<td><a href=\"#r1\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 1\">[1]<\/a> <a href=\"#r13\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 13\">[13]<\/a><\/td>\n<td>Definicje takson\u00f3w, pomiary, historia nazw<\/td>\n<td>Historyczne uj\u0119cie, bez wsp\u00f3\u0142czesnego potwierdzenia DNA ka\u017cdego okazu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Badania molekularne<\/td>\n<td><a href=\"#r3\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 3\">[3]<\/a> <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a><\/td>\n<td>Odr\u0119bno\u015b\u0107 linii i niejednorodno\u015b\u0107 oznacze\u0144<\/td>\n<td><a href=\"#r3\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 3\">[3]<\/a>: wnioski tylko z abstraktu; <a href=\"#r4\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 4\">[4]<\/a> bez sekwencji z materia\u0142\u00f3w typowych <i>T. frondosae<\/i> i <i>T. ulvinenii<\/i><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Udokumentowane zbiory<\/td>\n<td><a href=\"#r2\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 2\">[2]<\/a> <a href=\"#r5\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 5\">[5]<\/a> <a href=\"#r6\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 6\">[6]<\/a> <a href=\"#r7\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 7\">[7]<\/a> <a href=\"#r9\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 9\">[9]<\/a> <a href=\"#r11\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 11\">[11]<\/a><\/td>\n<td>Cechy i warunki konkretnych obserwacji<\/td>\n<td>Nie wszystkie oznaczenia zweryfikowano molekularnie<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Karty opisowe i fotograficzne<\/td>\n<td><a href=\"#r8\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 8\">[8]<\/a> <a href=\"#r10\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 10\">[10]<\/a><\/td>\n<td>Por\u00f3wnanie j\u0119zyka opisu i wygl\u0105du<\/td>\n<td>Nie s\u0105 samodzieln\u0105 rewizj\u0105 grupy<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Rejestr nomenklatoryczny<\/td>\n<td><a href=\"#r12\" aria-label=\"\u0179r\u00f3d\u0142o 12\">[12]<\/a><\/td>\n<td>Nazwa, autorstwo, typ i publikacja<\/td>\n<td>Nie jest kluczem terenowym ani dowodem jadalno\u015bci<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p class=\"meta\">Podzia\u0142 funkcji \u017ar\u00f3de\u0142, nie ranking czasopism.<\/p>\n<h2 id=\"sn-sekcja-12\">\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol class=\"refs\">\n<li id=\"r1\">Kalamees K. (2001). <a href=\"https:\/\/eseis.ut.ee\/ial5\/fce\/FCE_eLibrary\/FCEeBooks\/FCE-38.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Taxonomy and ecology of the species of the Tricholoma equestre group in the Nordic and Baltic countries<\/a>. <i>Folia Cryptogamica Estonica<\/i> 38: 13\u201323. Odczytano oryginalny PDF, w tym metodyk\u0119 oraz opisy na s. 14\u201316 i 20\u201321. Podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o tabeli mikroskopowej.<\/li>\n<li id=\"r2\">Kotlaba F. (2009). <a href=\"https:\/\/www.czechmycology.org\/_ml\/ML106.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010cir\u016fvka osikov\u00e1 \u2013 Tricholoma frondosae, dvojn\u00edk \u010dir\u016fvky zel\u00e1nky<\/a>. Mykologick\u00e9 listy 106: 1\u20135. Odczytano pe\u0142ny tekst. Por\u00f3wnanie oraz w\u0142asne zbiory autora o wi\u0119kszych zarodnikach (s. 2).<\/li>\n<li id=\"r3\">Moukha S. i in. (2013). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23452952\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">A molecular contribution to the assessment of the Tricholoma equestre species complex<\/a>. <i>Fungal Biology<\/i> 117(2): 145\u2013155. DOI: 10.1016\/j.funbio.2013.01.003. Wykorzystano abstrakt; badanie molekularne.<\/li>\n<li id=\"r4\">Heilmann-Clausen J., Christensen M., Fr\u00f8slev T.G., Kj\u00f8ller R. (2017; online 2016). <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC5645187\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Taxonomy of Tricholoma in northern Europe based on ITS sequence data and morphological characters<\/a>. <i>Persoonia<\/i> 38: 38\u201357. DOI: 10.3767\/003158517X693174. Pe\u0142ny tekst; ograniczenia identyfikacji i interpretacji nazw.<\/li>\n<li id=\"r5\">Friebes G., Gall\u00e9 A., Krisai-Greilhuber I., Michelitsch S. (2022). <a href=\"https:\/\/www.zobodat.at\/pdf\/JoanBot_18_0005-0051.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Erg\u00e4nzungen zur Funga der Steiermark 3<\/a>. <i>Joannea Botanik<\/i> 18: 5\u201351, opis li\u015bciowatej na s. 46. Dokumentacja zbior\u00f3w i por\u00f3wnanie cech. Odczytano pe\u0142ny PDF, w tym opis na s. 46 i podpis ryc. 29 na s. 47.<\/li>\n<li id=\"r6\">Aramendi C., Aramendi R. (2024). <a href=\"https:\/\/www.amagredos.org\/publicaciones\/Iconografia_poco_frecuentes.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Iconograf\u00eda de especies poco frecuentes o poco citadas en el centro de la Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica. Parte I<\/a>. Bolet\u00edn Micol\u00f3gico de FAMCAL 19: 37\u201374; opis T. frondosae s. 59, ryc. 27\u201328. Odczytano pe\u0142ny PDF. Dokumentacja zbioru RAS-2021101102.<\/li>\n<li id=\"r7\">Maletti M., A.M.B. Gruppo di Pesaro. <a href=\"https:\/\/www.ambpesaro.it\/portfolio-item\/tricholoma-frondosae\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tricholoma frondosae<\/a>. Opis zbioru z 24.10.2004 r., exsiccatum 375. Pe\u0142na karta; dokumentuje r\u00f3wnie\u017c rozbie\u017cno\u015bci z diagnoz\u0105 pierwotn\u0105.<\/li>\n<li id=\"r8\">Soci\u00e9t\u00e9 Mycologique du Nord de la France. <a href=\"https:\/\/www.smnf.fr\/wp-content\/Photos_SMNF\/Photos_SMNF_T\/Tricholoma_equestre.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tricholoma equestre<\/a>. Fotografie J.-P. Gav\u00e9riaux, zbi\u00f3r z 23.09.2007 r. Pe\u0142na karta; pomocniczy opis makrocech. Szerokie uj\u0119cie siedlisk nie jest tu traktowane jako rozstrzygaj\u0105ce.<\/li>\n<li id=\"r9\">Torres J., Fungipedia. <a href=\"https:\/\/www.fungipedia.org\/microscopias\/josep\/tricholoma-equestre\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Microscop\u00eda de Tricholoma equestre<\/a>. Pe\u0142na karta; 25 pomiar\u00f3w zarodnik\u00f3w i dokumentacja mikroskopowa konkretnego materia\u0142u.<\/li>\n<li id=\"r10\">Mykoweb.cz. <a href=\"https:\/\/www.mykoweb.cz\/houba\/tricholoma-frondosae\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tricholoma frondosae: \u010dir\u016fvka osikov\u00e1<\/a>. Pe\u0142na karta, fotografia Libora Hejla. Pomocnicze \u017ar\u00f3d\u0142o por\u00f3wnawcze; brak wskazanego okazu zielnikowego.<\/li>\n<li id=\"r11\">Grzyby.pl. <a href=\"https:\/\/grzyby.pl\/gatunki\/Tricholoma_equestre_var._populinum.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tricholoma frondosae: g\u0105ska li\u015bciowata<\/a>. Polska dokumentacja stanowisk, w tym zbi\u00f3r z 20.10.2012 r. \u0179r\u00f3d\u0142o obserwacji terenowych, nie samodzielna rewizja gatunku.<\/li>\n<li id=\"r12\">Species Fungorum, Royal Botanic Gardens, Kew. <a href=\"https:\/\/www.speciesfungorum.org\/names\/NamesRecord.asp?RecordId=383490\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tricholoma frondosae, rekord 383490<\/a>. Pe\u0142ny rekord nazwy i typu. \u0179r\u00f3d\u0142o nomenklatoryczne, nie niezale\u017cny klucz morfologiczny.<\/li>\n<li id=\"r13\">Christensen M., Noordeloos M.E. (1999). <a href=\"https:\/\/repository.naturalis.nl\/pub\/532265\/PERS1999017002013.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Notulae ad Floram agaricinam neerlandicam: XXXVI. Tricholoma<\/a>. <i>Persoonia<\/i> 17(2): 295\u2013317, zw\u0142aszcza s. 311\u2013312. Odczytano cz\u0119\u015b\u0107 dotycz\u0105c\u0105 odmiany <i>populinum<\/i>; \u017ar\u00f3d\u0142o pierwotne dla historii nazwy oraz r\u00f3\u017cnic w zarodnikach i powierzchni kapelusza.<\/li>\n<\/ol>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PRZYRODA \u00b7 MYKOLOGIA \u017b\u00f3\u0142te blaszki, \u017c\u00f3\u0142tawy trzon i kapelusz z br\u0105zowawym \u015brodkiem nie rozstrzygaj\u0105, czy grzyb jest g\u0105sk\u0105 zielonk\u0105, czy g\u0105sk\u0105 li\u015bciowat\u0105. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi opisano zar\u00f3wno w wygl\u0105dzie owocnik\u00f3w,\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":991870,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[73,3,67],"tags":[634,633,636,635],"class_list":["post-991878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mykologia","category-nauka","category-przyroda","tag-gaska-lisciowata","tag-gaska-zielonka","tag-rozpoznawanie-grzybow","tag-tricholoma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/991878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=991878"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/991878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":991892,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/991878\/revisions\/991892"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/991870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=991878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=991878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sprawynauki.waw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=991878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}