e-Ofensywa

 Maria Nowina 2003-10-01

W założeniu „Strategii Informatyzacji RP” informatyzacja kraju ma stać się przyczyną, a nie efektem wzrostu gospodarczego Polski.

„Wrota Polski” oraz „Wrota Polski do Europy” to jeden z głównych priorytetów „Strategii Informatyzacji Rzeczypospolitej Polskiej – ePolska”. Dokument, przyjęty 14 marca br. przez Komitet Integracji Europejskiej, powstał przy wielkim zaangażowaniu Komitetu Badań Naukowych, któremu przypada też szczególna rola w jego realizacji.
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Informatyzacji, Wojciech Szewko, poinformował, że „Strategia” ma na celu dostosowanie Polski do wytyczonej przez Komisję Europejską w listopadzie 1999 r. inicjatywy „eEurope”. Precyzuje ona zadania w zakresie upowszechniania informatyzacji życia społecznego i gospodarczego, a tym samym – nadrabiania zaległości w rozwoju cywilizacyjnym Polski.
Poszczególne resorty przygotowują już własne plany działań, które oceni specjalna organizacja powstająca przy Ministerstwie Nauki i Informatyzacji. W trzecim kwartale br. mają być zatwierdzone plany resortów i nastąpi przegląd ich infrastruktury informatycznej. Równocześnie powstanie system monitorowania tych przedsięwzięć.


Życzenia czy możliwości?

Naczelnym celem Strategii jest zapewnienie obywatelom i firmom taniego, szybkiego i bezpiecznego dostępu do internetu. Szerokopasmowy internet ma być upowszechniony w szkolnictwie do końca 2006 r. Postuluje się też obniżenie kosztów dostępu do internetu, aby w połowie 2004 r. były one maksimum o 10% wyższe niż w Czechach, bądź na Węgrzech.

Do połowy 2005 r. każdy urząd miasta i gminy winien być wyposażony w multimedialny aparat (infomat) z dostępem do „Wrót Polski”. Do końca 2005 r. pod egidą KBN ma powstać infrastruktura dla nauki, czyli projekt PIONIER (Polski Internet Optyczny – Zaawansowane Aplikacje, Usługi i Technologie dla Społeczeństwa Informatycznego).

„Wrota Polski” zakładają m.in. dostosowanie zakresu 26 podstawowych usług publicznych świadczonych elektronicznie do średniego poziomu w krajach UE, przed końcem 2005 r. W pierwszym etapie nastąpi elektronizacja sześciu usług dla obywateli (PIT, poszukiwanie pracy, załatwianie spraw w ZUS, wyrabianie dowodu osobistego, prawa jazdy i paszportu, dostęp do katalogu bibliotek, zapisy do lekarza) i pięciu usług dla firm (rejestracja, rozliczanie podatków i ZUS, sprawy celne, udział w zamówieniach publicznych, przekazywanie danych statystycznych). Przewiduje się, że stworzenie komunikacji elektronicznej urząd-obywatel i urząd-firma zwiększy efektywność administracji publicznej o 40% (ok. 14 mld zł rocznie).

Do trzeciego kwartału br. resorty mają wprowadzić ustalone przez MNiI jednolite standardy stron internetowych administracji publicznej, trzeba też wybrać sposoby finansowania elektronizacji usług publicznych („Strategia” zakłada szerokie korzystanie z partnerstwa publiczno-prywatnego). W III kwartale przyszłego roku MNiI przedstawi plan niezbędnych dla realizacji „Strategii” zmian prawnych oraz regulacji w zakresie telekomunikacji, a do końca 2004 r. resorty powinny wdrożyć opracowane w KBN standardy rządowego systemu obiegu dokumentów.


Promocja i edukacja

Do końca br. mają być wdrożone w formie elektronicznej oferty usług wsparcia wnioskodawców starających się o dofinansowanie z funduszy unijnych. Polskie treści w internecie to kolejny priorytet, który m.in. zakłada stworzenie elektronicznego Biuletynu Informacji Publicznej oraz Polskiej Biblioteki Internetowej (www.pbi.edu.pl). Ta ostatnia już w br. ma obejmować 10 tys. książek, a docelowo 100 tys. Mają to być wartościowe źródła informacji i wizytówki Polski w świecie, niezbędne wobec ofensywy kulturalnej w wyniku akcesji naszego kraju do Unii. „Strategia” postuluje także umieszczanie w internecie tłumaczonych na obce języki (zaczynając od angielskiego) informacji z BIP i ważniejszych książek. Tym sposobem można np. łatwiej docierać do potencjalnych inwestorów zagranicznych oraz turystów.

Rangę priorytetu zyskało nauczanie na odległość, obejmujące inicjowane już w kilku uczelniach internetowe transmisje wykładów dla studentów oraz zaoczne kursy doskonalenia zawodowego. Postawiono też cel, aby do końca 2004 r. co najmniej 10% placówek opieki medycznej stosowało internetową rejestrację pacjentów. W odniesieniu do firm handlowych taki sam wskaźnik, w tym samym okresie, dotyczy internetowych transakcji kupna i sprzedaży.

Celem „Strategii” jest też powszechna edukacja informatyczna. Np. od roku 2004/2005 w każdej szkole co najmniej jedna lekcja tygodniowo ma się odbywać przy komputerze. W 2005 r. wszyscy absolwenci szkół średnich powinni już umieć posługiwać się komputerem i internetem. Równocześnie trzeba zapobiegać wykluczeniu informacyjnemu – powstał pomysł sprzedaży na preferencyjnych warunkach komputerów inwalidom pragnącym uczyć się i pracować przy wykorzystaniu zdobyczy informatyki (telepraca ma być istotnym narzędziem zmniejszania bezrobocia). W połowie przyszłego roku podstawowe szkolenie informatyczne ma być dostępne dla zainteresowanych bezrobotnych.


Koszty nieznane

Strategia nie określa kosztów informatyzacji naszego kraju – przyznał Wojciech Szewko. Będzie można je sprecyzować po analizie stanu infrastruktury informatycznej we wszystkich resortach i sporządzeniu ministerialnych planów działań na tym polu. Natomiast Narodowy Plan Rozwoju na lata 2004-2006 przewiduje wydanie na ten cel miliarda euro – od chwili akcesji Polski do UE.
Niezależni eksperci, także ci z UE, niezbędne nakłady na realizację Strategii szacują na ok. 100 mln euro rocznie przez kilka najbliższych lat. Gdybyśmy nie znaleźli środków na informatyzację, to degradacja cywilizacyjna Polski pogłębiałaby się jeszcze bardziej – dodał wiceminister.
Upowszechnienie informatyzacji usprawni walkę z korupcją, gdyż polepszy pracę administracji i zapewni bardziej przejrzysty obieg dokumentów – zaakcentował W. Szewko, dodając, iż przed kilku laty, gdy burmistrzowie niektórych miast zaczęli gromadzić dane w formie elektronicznej, dochodziło w tych urzędach do aktów sabotażu, niszczenia komputerów i gromadzonych w nich danych. Mówca zaznaczył: TP SA nie zapewnia dostępu do szerokopasmowego internetu nawet w niektórych miastach wojewódzkich, trzeba więc pomyśleć o znalezieniu innego dostawcy tej podstawowej formy upowszechniania informatyzacji.


Więcej niż zero

Wiceminister W. Szewko podkreślił, iż przygotowywana ustawa o informatyzacji zobowiąże resorty do wyodrębnienia planowanych nakładów na tę dziedzinę. Ubolewał jednak, że Senat podejmując uchwałę o budowie społeczeństwa informacyjnego zarazem obniżył bieżące wydatki na tę dziedzinę; np. na Polską Bibliotekę Internetową jest tylko 26,5 mln zł. Mówca skrytykował fakt, iż nie ma jeszcze powszechnej informatycznej bazy danych, nie ma ogólnej wiedzy na temat dotychczasowego zakresu zastosowań informatyki ani potrzeb w tej dziedzinie.

„Strategia ePolska” nie oznacza jednak startu z punktu zerowego. Wiele instytucji publicznych ma już pewien dorobek na polu informatyzacji i pracuje nad nowymi przedsięwzięciami. Np. ZUS przoduje wśród administracji publicznej pod względem zastosowań internetu i intranetu w kontaktach z partnerami. MSWiA udostępniło już testową wersję Biuletynu Informacji Publicznej pod adresem www.bip.gov.pl. Resort finansów wprowadził do internetu (www.mf.gov.pl) formularze podatkowe, adresy i numery kont urzędów skarbowych. Izba Celna w Krakowie testuje uproszczony system zgłoszeń celnych CELINA – tylko w ciągu czterech miesięcy ub.r. wpłynęło tam ponad 100 tys. spraw, z czego 95% internetem.

W sieci tej Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej umieściło już stronę www.1praca.gov.pl, z informacjami o urzędach pracy, zasadach zakładania firm, organizowania praktyk i staży oraz o wolontariacie. W internecie jest dostępny Biuletyn Urzędu Zamówień Publicznych, która to instytucja przygotowuje też program komputerowy SIMAP, wspomagający postępowanie przetargowe. Ministerstwo Infrastruktury uruchomi w br. stronę www na temat kontaktów z przewoźnikami zagranicznymi. Resort ten nadzoruje też tworzenie portalu morskiego, dla portów i armatorów. Przygotowuje też (kosztem 400 mln zł) CEPIK – Centralną Ewidencję Pojazdów i Kierowców.
W Ministerstwie Zdrowia powstaje internetowy rejestr informacji dla pacjentów o usługach medycznych oraz o cenach i dostępności leków. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowuje wprowadzenie do internetu katalogu Centralnej Biblioteki Rolniczej, stworzyło też sieciowy katalog stron www o tematyce rolniczej. Na zlecenie KBN powstał projekt internetowego serwisu informacji turystycznej – dla urzędów i organizacji oraz obywateli.

Niemało inicjatyw dotyczy tworzenia baz komputerowych. M.in. powstaje Centralna Baza Danych o Transporcie, Zintegrowany System Ewidencji Straży Granicznej, Bank HYDRO (dane o odwiertach i ujęciach wody), System Gospodarki i Ochrony Bogactw Naturalnych MIDAS (wiedza o 8,5 tys. złóż kopalin oraz wód podziemnych). Na uwagę zasługuje Zintegrowany Pakiet Dokumentów Osobistych (dowód osobisty ma służyć też jako karta ubezpieczenia zdrowotnego oraz jako podpis elektroniczny). W przygotowaniu są elektroniczne wersje nowej księgi wieczystej i Krajowego Rejestru Sądowego. Stosowany już przez urzędy skarbowe system POLTAX wkrótce uzupełnią podsystemy KONTROLA i MANDATY. Z myślą o rozliczaniu ceł po wejściu Polski do UE powstaje internetowy system ZEFIR.
Warto dodać, że Ministerstwo Edukacji i Sportu zamówiło już ok. 15 tys. komputerów dla szkół podstawowych i średnich oraz zorganizowało 37 tys. kursów w zakresie informatyzacji dla nauczycieli.