W Sfântu Gheorghe, stolicy okręgu Covasna w Siedmiogrodzie, grzyby na targu przechodzą kontrolę nieprzerwanie od 20 maja 2001 roku. Za stołem z lupą siada uprawniony rzeczoznawca, a pod lupę trafiają koszyki sprzedawców. To zasługa miejscowego towarzystwa mykologicznego, które w 2004 roku przeprowadziło pierwszy w Rumunii kurs dla kontrolerów grzybów targowych. [1]
Stowarzyszenie nazywa się Societatea de Micologie „Kálmán László”, po węgiersku László Kálmán Gombászegyesület, w skrócie LKG. Powstało 29 maja 1999 roku, formalnie z osobowością prawną od roku 2000, według węgierskiej wersji metadanych od 2001, i przez cały ten czas łączy dwie rzeczy, które rzadko idą w parze: poważną mykologię i praktyczne grzybiarstwo regionu, w którym mówi się po węgiersku i po rumuńsku. [1]
Spis treści
Siedmiogród, grzyby i dwa języki
Sfântu Gheorghe, węgierskie Sepsiszentgyörgy, jest głównym miastem Szeklerszczyzny, regionu, w którym Węgrzy stanowią większość mieszkańców. Na mapie rumuńskiej mykologii kwestie językowe mają tu realne znaczenie: strona towarzystwa prowadzona jest równolegle po węgiersku, rumuńsku i angielsku, a czasopismo jest dwujęzyczne. Siedziba mieści się przy ulicy Császár Bálint 3, a prezesem jest profesor Zsigmond Győző. [1]
Historia zaczęła się 29 maja 1999 roku od zebrania założycielskiego w miejscowym kole Nemira. Rok 2000 przyniósł rejestrację jako osoby prawnej, tyle przynajmniej mówi rumuńska wersja strony; węgierskie metadane podają 2001 rok. Drobną rozbieżność odnotujmy uczciwie, bo w opisach organizacji takie rzeczy lubią się w dziewiąte pokolenie powielać. W 2006 roku towarzystwo liczyło około dwustu członków. [1]
Kontrola na targu od 2001 roku
Najbardziej niezwykła część działalności LKG dzieje się w soboty na targu. Rumunia jest jednym z krajów, w którym handel dzikimi grzybami jest szczegółowo reglamentowany: ustawa nr 30 z 2006 roku o zasadach zdrowia publicznego przy spożyciu grzybów dziko rosnących wyszła z inicjatywy tego właśnie towarzystwa, a listę gatunków dopuszczonych do zbioru, skupu i sprzedaży, dziś 43 pozycje od borowików po trufle, ustanawia rozporządzenie 768/2019. Kontrola tego handlu wymaga ludzi, którzy znają się na grzybach jak rzeczoznawcy, i to ich od dwóch dekad szkoli LKG. [1] [2]
Kalendarium ze strony towarzystwa podaje daty jak ze sprawozdania instytucji publicznej: weryfikacja grzybów na centralnym targu w Sfântu Gheorghe od 20 maja 2001 roku, a 3 kwietnia 2004 roku pierwszy w Rumunii kurs dla kontrolerów targowych. W kraju, w którym co roku ktoś trafia do szpitala po muchomorze, taka praca ratuje życie dosłownie, choć robi się ją poza radarami mediów. [1]
Kurs, obóz, wycieczka
Druga nogą działalności jest edukacja terenowa. Towarzystwo organizuje coroczny kurs wiedzy o grzybach oraz wycieczki mykologiczne, w tym wielodniowe, pięcio- i sześciodniowe obozy. W sierpniu 2025 roku gościło międzynarodowy obóz mykologiczny w Cavnic w górach Gutâi, na północy Siedmiogrodu. To profil odmienny od jasskiego towarzystwa, o którym piszemy w tekście o rumuńskiej mykologii naukowej: tam akcent pada na tydzień mykologiczny i bazę mykobioty, tutaj na kurs, targ i las. [1] [3]
Moeszia: jedyny rumuński magazyn mykologiczny
Od 2003 roku towarzystwo wydaje Moeszia. Erdélyi Gombász, Erdélyi znaczy siedmiogrodzki. Strona LKG określa go jako „jedyny magazyn mykologiczny w kraju”, co przy skali rumuńskiego rynku wydawniczego nie musi przesadzać. Pismo, z numerem ISSN 1583-5294, jest dwujęzyczne, węgiersko-angielskie, i deklaruje profil mykologiczno-etnomykologiczny. Tom piąty, zeszyt 5-6, wydany w Sfântu Gheorghe w 2010 roku pod redakcją Ferenca Pál-Fáma i Zsigmonda Győző, zawiera oprócz prac taksonomicznych między innymi opracowania o borowikach Seklerszczyzny i sekcję etnomykologiczną. Egzemplarz w formie PDF jest dostępny na stronie towarzystwa. [4]
Etnomykologia, czyli badanie, jak ludzie lokalnych kultur rozumieją i używają grzybów, ma w Rumunii świetne warunki: badanie z Bukowiny udokumentowało między innymi przekazywanie wiedzy grzybiarskiej w rodzinach. Dla towarzystwa z Sfântu Gheorghe to naturalne zaplecze tematyczne, bo kultura grzybiarska Seklerszczyzny, z własnymi węgierskimi nazwami gatunków, jest żywa do dziś. [5]
Rok mykologiczny 2025 w Siedmiogrodzie
Kalendarz wydarzeń na stronie towarzystwa prowadzony jest od 1999 roku i obejmuje całe dekady regularności. Ostatni zakończony rok wygląda tak: [3]
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 17 kwietnia | prezentacja tomu „Ciupercile din Sfântu Gheorghe”, grzyby Sfântu Gheorghe |
| 8-13 sierpnia | międzynarodowy obóz mykologiczny w Cavnic |
| 27-28 września | Zilele tradiționale ale ciupercilor, tradycyjne dni grzybów |
| 4-5 października | Zilele Ciupercilor din Ciuc, dni grzybów w Ciuc |
| 28 października | wycieczka mykologiczna do Șugaș Băi |
| 28 listopada | prezentacja „Képes gombakalauz”, ilustrowanego przewodnika grzybowego |
| 13 grudnia | Încheierea anului micologic, zamknięcie roku mykologicznego |
W chwili przygotowania tekstu kalendarz nie miał jeszcze wpisów na bieżący rok. Czy to oznacza wstrzymanie działalności, nie przesądzamy: profil towarzystwa na Facebooku pokazuje w tym miesiącu regularną aktywność. Odnotujmy stan rzeczy i tyle. [3] [6]
Młodsze pokolenie na Facebooku
Grupa LKG na Facebooku jest młoda jak na instytucję z 1999 roku: powstała 27 sierpnia 2025 roku i liczy 334 członków. Jest publiczna, prowadzona po węgiersku, a jej regulamin wpuszcza tylko trzy tematy: grzyby, wycieczki przyrodnicze i potrawy z grzybów. Na końcu zasad wisi klauzula, którą warto przytoczyć, bo pasuje do całej historii towarzystwa: „Odpowiedzi i rozstrzygnięcia w grupie nie zastępują oficjalnego inspektora grzybowego”. Grupa z 26 postami w ostatnim miesiącu jest mała, ale żywa, i stanowi internetowe przedłużenie pracy, którą LKG robi od ćwierć wieku w realu. [6]
Na tle całej rumuńskiej sceny towarzystwo ze Sfântu Gheorghe jest jednym z filarów, obok jasskiej instytucji naukowej, społeczności internetowych i projektów edukacyjnych. Ich wzajemne powiązania mapuje nasz przewodnik po rumuńskim świecie grzybów, a kuchenną stronę siedmiogrodzkich lasów opisuje tekst o foragingu IncrEdible, którego kalendarz terenowy prowadzi m.in. do Zărnești u stóp Piatra Craiului. [7] [8]
Częste pytania
Czym jest Societatea de Micologie „Kálmán László”?
Towarzystwo mykologiczne ze Sfântu Gheorghe w Siedmiogrodzie, działające od 1999 roku. Zajmuje się edukacją grzybiarską, wycieczkami i obozami mykologicznymi, wydaje magazyn Moeszia. Erdélyi Gombász i od 2001 roku kontroluje handel dzikimi grzybami na miejscowym targu.
Czym jest kontrola grzybów na targu?
W Rumunii sprzedaż dzikich grzybów jest reglamentowana listą 43 gatunków z rozporządzenia 768/2019. Uprawnieni kontrolerzy sprawdzają na targach, czy sprzedawane grzyby należą do gatunków dopuszczonych i czy nie ma w koszykach gatunków trujących. Towarzystwo ze Sfântu Gheorghe szkoli takich kontrolerów od 2004 roku.
Czy towarzystwo działa po węgiersku czy po rumuńsku?
W obu językach. Siedziba mieści się na Szeklerszczyźnie, gdzie duża część mieszkańców posługuje się węgierskim, więc strona i czasopismo są dwujęzyczne lub trójjęzyczne, z wersją angielską. Kursy i wydarzenia prowadzone są głównie w językach lokalnych.
Źródła
- László Kálmán Gombászegyesület, „Tudnivalók”: historia, siedziba, prezes, kontrola targowa od 20.05.2001, kurs kontrolerów 3.04.2004, inicjatywa ustawy 30/2006. gombasz.ro/ro/tudnivalok. Data dostępu: 28.10.2026.
- Ordinul nr. 768/2019, lista 43 gatunków dzikich grzybów dopuszczonych do zbioru, skupu i sprzedaży. legislatie.just.ro. Data dostępu: 28.10.2026.
- LKG, kalendarz wydarzeń 1999-2025. gombasz.ro/ro/events. Data dostępu: 28.10.2026.
- Moeszia. Erdélyi Gombász, tom 5, zeszyt 5-6, Sfântu Gheorghe 2010, ISSN 1583-5294, red. F. Pál-Fám, Gy. Zsigmond. PDF. Data dostępu: 28.10.2026.
- Stryamets N., Mattalia G., Pieroni A., Sõukand R., 2022, „Environmental Management” 72(2). PMC8964239.
- Facebook, László Kálmán Gombászegyesület (LKG), karta grupy: 334 członków, utworzona 27.08.2025, regulamin i aktywność. facebook.com/groups/lkgsepsi. Data dostępu: 28.10.2026.
- Sprawy Nauki, „Societatea Micologică din România. Naukowa mykologia, teren i edukacja”, 29.10.2026. sprawynauki.waw.pl.
- Sprawy Nauki, „Foraging po rumuńsku. IncrEdible România”, 29.10.2026. sprawynauki.waw.pl.